طب و طبیب

سلامت بدن و روان ، زیبایی پوست و مو

عوارض تجمع زیاد آهن در بدن

عوارض تجمع زیاد آهن در بدنگلبول های قرمز خون

هموکروماتوزیس


مقدار زیاد آهن در بافت هایی مانند قلب، لوزالمعده و

کبد تجمع می یابد و باعث افزایش بار آهن می شود.

هموکروماتوزیس یا تجمع زیاد آهن در بدن اضافه بار آهن یکی از شرایط جدی و مزمنی

است که باید به درستی تشخیص و درمان شود. اگر درست تشخیص داده نشود، منجر

به بیماری هموکروماتوزیس می شود و زندگی فرد را تهدید می کند.

 
از آنجا که از دست دادن خون به معنای از دست دادن آهن می باشد، لذا

هموکروماتوزیس در زنان به دلیل خونریزی عادت ماهانه، کمتر از مردان اتفاق می افتد.

 

علل

- اکثر موارد هموکروماتوزیس، ژنتیکی می باشد

- اختلالات خونی

- هپاتیت مزمن که باعث افزایش مقدار جذب آهن می شود

- مصرف بیش از اندازه آهن (بیشتر به شکل مکمل)

برای کاهش سطح آهن خون بیمار، معمولا از حجامت استفاده می شود. حجامت به

سادگی خون را از بدن بیرون می برد

علائم

علائم اولیه هموکروماتوزیس عبارتست از :

- خستگی

- کمبود انرژی

- ضعف

- کاهش وزن

- درد عضلانی

- درد شکمی

- توقف خونریزی ماهیانه

 

در مرحله بعدی، علائم زیر نمایان می شود:

- علائم نقصان غده جنسی

- ناراحتی در تنفس و تنگی نفس

 

اگر بازهم هموکروماتوزیس پیشرفت کند، دارای علائم زیر می شود:

- آرتریت

- نامنظم بودن عملکرد کبد

- عدم تحمل گلوکز

- تخریب پانکراس و ایجاد دیابت

- خستگی شدید

- کم کاری هیپوفیز

- کم کاری تیروئید

- هایپوگنادیسم

- کاردیومیوپاتی و آریتمی قلب

- سیروز کبدی

- سرطان کبد

- نارسایی قلبی

- پانکراتیت

- رنگدانه های پوست، خاکستری رنگ و یا برنزی

 

عوامل موثر بر پیشرفت بیماری هموکروماتوزیس

- افزایش مصرف آهن در رژیم غذایی

- مصرف الکل

- مصرف ویتامین C

- عفونت ها

- از دست دادن آهن از طریق خون دادن و یا عادت ماهانه

- عوامل محیط زیستی

 

عوامل خطر

- بزرگترین عامل خطر برای هموکروماتوزیس، ارثی می باشد.

- سابقه فامیلی و خانوادگی

- اصل و نسب: انگلیسی ها، اسکاندیناوی هلندی، آلمانی ها، ایرلندی ها و فرانسوی

ها بیشتر در معرض خطر این بیماری قرار دارند.

- جنسیت: مردان نسبت به زنان بیشتر در معرض خطر قرار دارند. زنان به خاطر عادت

ماهیانه و بارداری، کمتر به این بیماری دچار می شوند. اما این بیماری در زنان بعد از

یائسگی و یا هیسترکتومی (برداشتن رحم با عمل جراحی)، افزایش می یابد.

بدون مشورت پزشک، مکمل آهن را مصرف نکنید


تشخیص اضافه بار آهن


تشخیص این بیماری به سختی صورت می گیرد.

- با دو آزمایش خون می توان مقدار آهن موجود در بدن را اندازه گرفت: در حالت ناشتا،

آزمایش ترانسفرین اشباع و آزمایش فریتین سرم.

- اگر یکی از خانواده شما دچار هموکروماتوزیس بود، به پزشکتان اطلاع دهید تا برای

شما آزمایش ژنتیک را انجام دهد.

- بیوپسی کبد نیز یکی از راه های اندازه گیری آهن در کبد می باشد.

 

درمان

برای کاهش سطح آهن خون بیمار، معمولا از حجامت استفاده می شود. حجامت به

سادگی خون را از بدن بیرون می برد.

هنگامی که این بیماری مشخص شد و بافت و یا اعضای بیمار دچار تخریب نشده بود،

می توان با حجامت به زندگی معمولی برگشت.

 

در بیمارانی که تخریب در بافت و یا عضوی از بدن صورت گرفته است، می توانیم با

استفاده از حجامت از پیشرفت هموکروماتوزیس و تخریب بیشتر بافت جلوگیری کنیم.

 

یکی از معمولی ترین درمان ها شامل: 1 تا 2 بار در هفته و به مقدار 500 میلی لیتر

خون، حجامت می باشد.

حجامت تا زمانیکه خون اضافی در بدن موجود است، ادامه دارد.

 

مقدار آهن موجود در خون را در هر مرحله از درمان اندازه می گیرند.

 

طول درمان و مدت درمان بستگی به سن، جنس، دلیل برای تشخیص و شدت علائم

دارد.

 

هنگامیکه سطح آهن خون، طبیعی و نرمال شود، حجامت را 3 تا 4 بار در سال و با

توجه به علائم فرد، سطح هموگلوبین و فریتین انجام می دهند.

 

نکات تغذیه ای

- مصرف نکردن مکمل های آهن

- مصرف نکردن مواد غذایی دارای آهن، از قبیل انواع گوشت

- مصرف نکردن مواد غذایی دارای ویتامین C. این ویتامین به جذب بیشتر آهن کمک

می کند.

- مصرف نکردن الکل

 

نکات ضروری درباره مکمل آهن


بدون مشورت پزشک، مکمل آهن را مصرف نکنید. هنگامی که آزمایش خون می دهید و

پزشک می بیند که کمبود آهن دارید، در آن صورت به شما مکمل آهن تجویز می کند.

 

 

آهن زیاد سرطان‌زاست

 

 

 

 

 

 

 

 

آهن زیاد هم برای بدن مضر است
                                                خودسرانه قرص آهن نخورید

آهن زیاد سرطان‌زاست

                                                       

 

                                                                    

                                                                       خودسرانه قرص آهن نخورید

                                     

آهن زیاد سرطان زاست

[ ۱۳٩٤/٢/۱ ] [ ۱٢:۳٦ ‎ق.ظ ] [ محسن احمدی ]

[ نظرات () ]

روش خواندن برگه‌های آزمایش پزشکی

لوله های آزمایش خون

روش خواندن برگه های

آزمایش پزشکی

 

خیلی از افراد پس از انجام آزمایشهای

پزشکی و دریافت برگه نتایج، علاقه مندند

پیش از بازگشت نزد پزشکشان برای مطلع

شدن از معنا و مفهوم اعداد و حروف

اختصاری متعدد و ظاهراً عجیب و غریب،

بدانند که حداقل برخی از این حروف و اعداد

به چه امری اشاره دارد. این نوشتار راهنمای

کمابیش طولانی ای از توضیحات مرتبط در

همین زمینه است.

اگر چه امروزه آزمایش های بسیار دقیقی وجود دارند که می توانند مقدار

میکروسکوپی جزیی ترین اجزای روی سلول های سرطانی را هم در بدن

اندازه بگیرند و یا هر لحظه عناصر پروتئینی یا شیمیایی جدیدی معرفی

می شوند که اندازه گیری آنها در خون یا دیگر مایعات بدن می تواند به

پزشکان در تشخیص بیماریها کمک کند اما برای اغلب مردم و همچنین

بسیاری از پزشکان، کلمه «آزمایش‌» یادآور آزمایش کامل خون، یعنی

همان آزمایش معروفی است که تعداد سلول های اصلی خون طی آن

اندازه‌گیری می‌شود.

آزمایش خون یا CBC که مخفف جمله انگلیسی «شمارش کامل خون» است،

یکی از ابتدایی ترین و در عین حال اصلی ترین آزمایشاتی است که می تواند

زمینه تشخیص بسیاری از بیماریها و از آن مهم‌تر، بیانگر شرایط کلی

و حیاتی بدن باشد.


انواع آزمایشات

آزمایشات روتین شامل:


الف-آزمایش خون:

CBC_FBS_BS_Hb-HCT_PLT-PT-PTT-Cholestrol_Fb-Cr- BUN-Na- K-Ca-LDL-HDL-

ب- آزمایش ادرار: UA-UC

ج-آزمایش مدفوع: گایاگ و کشت مدفوع

سایر آزمایشات غیر روتین است و در مورد بیماران خاص استفاده

می شود شامل:

د- آزمایش مغز نخاع

و-آزمایش خلط

ه- آزمایش کشت تراشه

ی- سایر آزمایشات

حروف اختصاری در هر آزمایش

FBS قند خون ناشتا

MCHC غلظت متوسط همو گلوبین

WBC شمارش گلبول های سفید

RBC شمارش گلبول های قرمز

HB همو گلوبین

HC هماتو کریت( درصد گلبول های قرمز در خون )

HCV حجم متوسط گلبول های قرمز

HCH مقدار متوسط همو گلوبین در گلبول های قرمز

R.D.W ضریب تغییرات اندازه گیری گلبول های قرمز

PLT شمارش پلاکت ها

PTE در صد پلاکت ها

MPV حجم متوسط پلاکت ها

MCH وزن متوسط هموگلوبین

MCV حجم متوسط هموگلوبین

M/E نسبت سلول های زاینده گلبول سفید به قرمز

RDW پهنای گلبول قرمز در منحنی

UA تجزیه کامل ادرار ( PH،رنگ ،بو،توده های متراکم )

TGs تری گلیسیرید ( چربی که باعث رسوب در رگ هاو عروق می شود )

HCG تست حاملگی

FSB آزمایش قند خون


توضیحات آزمایش خون:

مرحله آزمایش خون

 



 

 

 

 

 

 

 

VLDL: مخفف و مختصر شده VERY LOW DENSITY LIPOPROTEIN است

که از دسته خانواده لیپوپروتین ها محسوب میشود

(شیلومیکرون –HDL- LDL) . شیلومیکرون چربی های غذایی را در خون

حمل و نقل میکند درحالی که VLDL چربی های داخلی مخصوصا کلسترول را .

CHYLOMICRONES: شیلومیکرون ذراتی است حاوی پروتئین و چربی که

در واقع چربی های غذایی را از روده به کبد و عضلات و قلب منتقل میکند

و عمدتا حاوی تریگلیسرید میباشند


BILIRUBIN: ماده ای است که از کاتابولیسم هم HEME زنجیره گلوبین

به وجود میاید . چنانچه این ماده در خون زیاد شود یرقان یا زردی به

وجود میاید. یرقان میتواند به چند علت به وجود آید یا ناشی از همولیز

شدید گلبولهای سرخ باشد یا ناشی از نقص های انزیمهای کبدی باشد

 و یا ناشی از انسداد باشد.

HBA1C: در گلبولهای سرخ انواع مختلفی از هموگلوبین ها وجود دارد

که بیشترین غلظت را در افراد بالغ هموگلوبین نوع A تشکیل میدهد اما

مقدار کمی از این نوع توسط کربوهیدراتها گلیکوزیله میشود که به آن

HBA1C میگویند این نوع از هموگلوبین در افراد دیابتیک غلظت بیشتری

دارد و در واقع نشان دهنده میزان قند خون این افراد طی دو سه ماه

گذشته میباشد.

RETIC: مخفف و مختصر شده reticolocyte است که از دسته سلول های

سرخ خون بحساب میاید . بدلیل نابالغ بودن در رنگ امیزی حیاتی شبکه هایی

از رشته های ریبوزومی در آن مشاهده میشود . این سلول ها از نظر اندازه بزرگ

هستند. حضور این سلولها درخون رابطه مستقیم با فعالیت خونسازی

مغز استخوان دارد. تعیین درصد این سلو لها درخون جهت براورد

میزان خونسازی موثر است.

PBS: مخفف و مختصر شده برای peripheral blood smear می باشد

که منظور از آن مشاهده اسمیر خون محیطی است . و گزارش اشکال

غیر طبیعی و اندازه های غیر طبیعی از گلبولهای سرخ خون محیطی است.

Diff: مخفف و مختصر شده differential است که منظور از آن تعیین درصد

گلبولهای سفید خون بصورت چشمی است .در این ازمایش

تعداد ۱۰۰ تا ۲۰۰ عدد گلبول سفید بطور چشمی شمارش میشود

و در صد عدد انواع مختلف سلول های سفید خون گزارش میگردد.

عمدتا در عفونتهای میکروبی نوتروفیل ها درصد بالایی پیدا میکنند

و در عفونتهای ویروسی عمدتا درصد لنفوسیتها افزایش پیدا میکند.

G6PD: مخفف و مختصر شده

برای glucose 6 phosphate dehydrogenase است

که یک نوع انزیم درونسلولی است که در گلبولهای سرخ هم یافت میشود

این انزیم در گلبولهای سرخ یک انزیم کلیدی جهت حفظ غشای گلبولهای

سرخ محسوب میشود چنانچه این انزیم کمبود و یا نایاب باشد همولیز

گلبولهای سرخ خود بخود رخ میدهد و فرد دچار انمی ناشی از

همولیز خواهد شد.


BUN: مخفف و مختصر شده BLOOD UREA NITROGEN است سنجش

این پارامتر سرمی برای ارزیابی عملکرد کلیه بسیار مفید است . اوره یک

محصول فرعی است که از متابولیسم پروتئین ها در کبد تولید می شود

و در واقع ضایعات ناشی از مصرف پروتئین ها بصورت اوره از کلیه ها دفع

میگردد بنابراین شاخص خوبی جهت بررسی عملکرد کلیه میباشد.

Cr: مخفف و مختصر شده CREATININE است این جسم آلی در بدن از

ماده ای به نام کراتین فسفات حاصل میشود که در عضلات تولید میگردد .

مقدار این جسم در بدن افراد مختلف بستگی متناسب با توده عضلانی

فرد دارد مثلا در نوزادان کمتر و در مردان بالغ با توده عضلانی زیاد بیشتر.

از این تست به کمک تست BUN جهت عملکرد کلیه استفاده میشود.

AST: مخفف و مختصر شده ASPARTATAE TRANSAMINASE است .

که یک آنزیم بوده و در بدن در بافتهای مختلف وجود دارد به عنوان مثال

این انزیم در کبد – قلب – گلبولهای سرخ و .. وجود دارد. بالا بودن این انزیم

در مقادیر غیر طبیعی نشانگر حضور بیماری در فرد است مانند همولیز

درون عروقی – آسیبهای کبدی ناشی از هپاتیت و یا کبد چرب – آسیبهای قلبی.

ALT: مخفف و مختصر شده ALANINE TRANSAMINASE است

همانند AST یک انزیم محسوب میشود که در همان بافتهایی که AST وجود

داد این انزیم نیز حضور دارد و مقادیر بالا ی این انزیم مرتبط است با همان

بیماری های که در مورد AST بیان شد.

PRO: مخفف و مختصر شده PROTEIN است . این تست جهت اندازه گیری

کل پروتئین های سرمی بکارگرفته میشود . از آنجایی که در سرم تعداد متنوعی

پروتئین وجود دارد و هر کدام مرتبط با بیمارهای خاصی است لذا جهت تعیین

نوع پروتئین مذکور میبایست تست دیگری به نام پروتئین الکتروفورز انجام گردد

تا مشخص گردد که افزایش یا کاهش مربوط به کدام نوع پروتئین سرمی است.


MCH: مخفف و مختصر شده MEAN CORPOSCULAR OF HEMOGLOBIN است

و بیانگر میزان متوسط هموگلوبین در هر سلول است.براساس واحد

پیکوگرم بیان میشود.

MCHC: مخفف و مختصرشده

برایMEAN CORPOSCULAR HEMOGLOBIN CONCENTRATION است

و بیانگر میزان غلظت متوسط هموگلوبین در سلول قرمز است. این

اندکس گلبول سرخ با میزان رنگدانه هموگلوبین مرتبط است و به اصطلاح

گلبول سرخ را هایپرکروم و یا هیپوکروم می گویند.

RDW: مخفف و مختصر شده

برای RED BLOOD CELL DITRIBUTION WIDTH است .

اندازه این عبارت نشاندهنده میزان یکنواختی و یا عدم یکنواختی اندازه

گلبولهای سرخ خون است. که هر چه این عدد کمتر باشد به معنی

آنست که گلبولهای سرخ خون یکدست تر است از نظر اندازه و برعکس

اگر این عدد بزرگتر باشد نشانه عدم یک دست بودن گلبولهای سرخ خون

است و مرتبط با بعضی بیماری ها ست. برای شک به آنیزوسایتوزیس و

پویکیلوسایتوزیس می توانید به سراغ این اندکس گلبول سرخ بروید.

Lym: مخفف و مختصر شده برای کلمه LYMPHOCYTE است که از نظر

تعداد از گلبولهای سفید مهم خون میباشد و کاهش یا افزایش در میزان

این سلول خونی هم مرتبط با بیماری های غالبا ویروسی است اگرچه

با بیماری های دیگری نیز مرتبط است.

NEU: مخفف و مختصر شده برای کلمه NEUTROPHIL است که از دیگر

گلبولهای سفید مهم خون است و افزایش و کاهش در تعداد آن مرتبط

با بیماری های غالبا عفونی و باکتریایی می باشد اگرچه با بیماریهای

دیگری نیز ارتباط دارد.

CBC: مخفف CELL BLOOD COUNT است و اشاره به شمارش واندازه

گیری تمام مقادیر قابل اندازه گیری و قابل محاسبه خون دارد .که

شاملWBC – RBC – HCT-HGB-PLT-MCH-MCV-MCHC-MPV-RDW-……. دارد.

WBC: مخفف WHITE BLOOD CELL است و اشاره به تعداد و شمارش

سلولهای سفید خون دارد که شامل نوتروفیل – منوسیت – لنفوسیت

– بازوفیل – ائوزینوفیل می شود.

RBC: مخفف RED BLOOD CELL است و منظور از آن تعداد گلبولهای

قرمز خون می باشد.

HGB: مخفف HEMOGLOBIN است و منظور از آن میزان رنگدانه خون

انسان است که مقدار آن در خون نشاندهنده کم خونی یا پرخونی و

یا طبیعی بودن خون فرد است . PLT: مخفف PLATELET بوده و به تعدا

د سلول هایی به نام پلاکت در خون اشاره دارد. این سلول های در انعقاد

خون نقش دارند. و تعداد آنها مرتبط با بیماریهای انعقادی خون می باشد.

HCT: مخفف HEMATOCRIT می باشد و بیانگر نسبت حجم سلولی خون

و بخش مایع خون می باشد.

MCV: مخفف MEAN CORPOSCULAR VOLUME است و به میانگین حجم

گلبولهای سرخ خون اشاره دارد.

[ ۱۳٩٤/۱/۳۱ ] [ ۱۱:۱٢ ‎ب.ظ ] [ محسن احمدی ]

[ نظرات () ]

آزمایش قند خون


آزمایش قند خون


این ماده منبع اصلی تأمین انرژی در تمام موجودات زنده است.

برای اندازه گیری قند خون فرد حتما باید ناشتا باشد، به همین دلیل

واژه Fasting به کار می رود، یعنی بعد از مدت کوتاهی گرسنگی قند خون

اندازه گیری شده است. این مدت حدود ۱۰ تا ۱۲ ساعت می باشد. اگر

سطح قند خون فردی بعد از ۱۲ ساعت ناشتا بیشتر از ۱۰۵ میلی گرم

در دسی لیتر باشد، نشان دهنده استعداد ابتلاء وی به دیابت در طی

ده سال آینده است. میزان نرمال قند خون بین حداقل ۶۵ تا ۷۰ و

حداکثر ۱۰۰ تا ۱۱۰ در محدوده بالا می باشد، البته افزایش خفیف

قند خون ممکن است در اثر دریافت اخیر فرد باشد، اما اگر در آزمایشات

مکرر میزان آن تغییری نکرد، فرد نیاز به توصیه های رژیمی برای پیش گیری

از ابتلا به دیابت در آینده دارد.

آزمایش چربی خون


آزمایش چربی خون شامل اندازه گیری کلسترول کل، کلسترول HDL

(خوب)، کلسترول LDL (بد) و تری گلیسرید می شود.

برای اندازه گیری دقیق چربی های خون باید ۹ تا ۱۲ ساعت پیش از خون

گرفتن، چیزی به جز آب نخورید و ننوشید.

تری گلیسرید نوعی از چربی خون است که در اثر مصرف مواد قندی

و نشاسته ای بالا می رود.

کلسترول خون هم با مصرف چربی های غذایی مثل کره، چربی های

گوشت، تخم مرغ و مواد لبنی پرچرب، روغن های جامد و مایع، غذاهای

سرخ شده و ... زیاد می شود

مقادیر کلسترول و تری گلیسرید خون


میزان کلسترول و تری گلیسرید خون معمولا به میلی گرم در

دسی لیتر اندازه گیری می شوند.

این جدول ها میزان های طبیعی و غیرطبیعی انواع چربی های خون

را نشان می دهد.

میزان کل کلسترول (میلی گرم در دسی لیتر)
تفسیر:
کمتر از ۲۰۰: مطلوب
۲۰۰ تا ۲۳۹: حد مرزی بالا
۲۴۰ و بالاتر:بالا

کلسترول بد یا LDL (میلی گرم در دسی لیتر)
تفسیر:
کمتر از ۷۰:مطلوب / برای افراد در معرض خطر بسیار بالای بیماری قلبی
کمتر از ۱۰۰: مطلوب / برای افرادی در معرض خطر بیماری قلبی
۱۰۰ تا ۱۲۹:نزدیک به طبیعی
۱۳۰ تا ۱۵۹:حد مرزی بالا
۱۶۰ تا ۱۸۹: بالا
۱۹۰ و بالاتر:بسیار بالا

کلسترول خوب یا HDL (میلی گرم در دسی لیتر)
تفسیر
مردان: کمتر از ۴۰:بد
زنان:کمتر از ۵۰: بد
۵۰ تا ۵۹:بهتر
۶۰ و بالاتر:بهترین

تری گلیسرید (میلی گرم در دسی لیتر)
تفسیر:
کمتر از ۱۵۰:مطلوب
۱۵۰ تا ۱۹۹:حد مرزی بالا
۲۰۰ تا ۴۹۹:بالا
۵۰۰ و بالاتر:خیلی بالا


الکترولیتهای موجود در خون

اندازه گیری الکترولیت هایی همچون پتاسیم،سدیم،کلر و گازکربنیک در

خون معمولا در در شرایطی همچون دیابت کنترل نشده،COPD،بیماری

کلیوی،بیمارانی که گاواژ میشوند ، بعضی اختلالات داخلی ، آسیب ، ورم و

اسیدوز/آلکالوز انجام میشود.

پتاسیم:K


بدن به تغییر مقدار پتاسیم بسیار حساس است. با بالا یا پایین رفتن

پتاسیم، آریتمی قلبی یا آسیب های عصبی اتفاق می افتد. مقادیر نرمال

آن در خون۵- ۳٫۶ میلی اکی والان در لیتر است.

کاهش پتاسیم خون(هایپوکالمی) در مواردی همچون کاهش دریافت

غذایی و در وضعیت کاتابولیک ، اسهال، استفراغ ،سیروز کبدی و یا

آسپیراسیون رخ میدهد.علاوه بر این مصرف بعضی داروها همچون

داروهای مدر و شیرین بیان نیز باعث کاهش سطح پتاسیم خون میشوند.

افزایش پتاسیم خون (هایپرکالمی) در اثربیماری کلیوی، آسیب های

ناشی از تصادفات،عفونت و خون لیز شده اتفاق می افتد.مصرف

داروهایی همچون ممانعت کننده های ACE نیز باعث افزایش پتاسیم میشوند.

سدیم:Na


سدیم مهمترین یون در مایع خارج سلولی است و به خاطر خاصیت

احتباس دهنده آب ، ارزشمند است. مقادیر نرمال آن در خون

۱۳۵-۱۴۵ mEq/L است. این الکترولیت در بدن نقشهای زیادی اعمال میکند.

از جمله: فعالیت آنزیمها،کنترل اسمولالیته مایعات داخل عروقی، کنترل

تعادل اسید و باز، هدایت ایمپالسهای عصبی ماهیچه ای از طریق پمپ

سدیم (همزمان با خارج شدن پتاسیم ، سدیم وارد سلول میشود) و …

کاهش سطح سدیم خون (هایپوناترمی)،در اثر از دست دهی سدیم

یا احتباس آب یا هردو رخ میدهد. به عنوان مثال اسهال،استفراغ،

تعریق زیاد، تزریق مداوم سرم قندی ۵% ،رژیم کم نمک، سوختگی،

واکنشهای التهابی، آسیب بافت ها ...

[ ۱۳٩٤/۱/۳۱ ] [ ۱۱:٠٥ ‎ب.ظ ] [ محسن احمدی ]

[ نظرات () ]

تفسیر آزمایش کامل ادرار

تفسیر آزمایش کامل ادرار

 

تفسیر آزمایش ادرار

 

آزمایش کامل ادرار UA آزمایش ساده و مهم و گاهی وسیله ای کلیدی برای

تشخیص بیماری های کلیوی و اورولوژیک می باشد. این آزمایش شامل بررسی

فیزیکی، شیمیایی و میکروسکوپی می باشد. گاهی همین آزمایش ساده و راحت

اطلاعات بسیار مهم و الزامی برای تشخیص بیماران را فراهم می آورد.

در تمام بیماران اورولوژی و نفرولوژی U/A الزامی است. با این حال این آزمایش

چنانچه به درستی تفسیر نشود ، می تواند باعث گمراهی پزشک شود.

آزمایش کامل ادرار توسط (dipsticks) و میکروسکوپی انجام می شود، خصوصیات

فیزیکی ادرار نیز ذکر می گردد.

در این قسمت خلاصه ای از این موارد ذکر می گردد


الف)خصوصیات فیزیکی


۱- رنگ ادرار ـ ادرار طبیعی به رنگ زرد کم رنگ (pale yellow) است که به علت

پیگمان یوروکروم (urochrom) می باشد. دلایل تغییر رنگ ادرار عبارت اند از: میزان

غلظت ادرار، خوراکی ها ، دارو ها، تولیدات متابولیسم بدن، عفونت ادراری.

در صورت تغییر رنگ ادرار باید، تمام این موارد بررسی شوند.

سندروم کهنه ی قرمز (red diaper syndrome) به علت باکتری سراشیا

مارسسنس می باشد که باعث نگرانی مادران می گردد.

2-توربیدیتی (شفافیت) ادرار تازه شفاف است و شایع ترین علت کدری آن

فسفاتوری است. در موارد کریستال فسفات اضافی در ادرار قلیایی شروع

به رسوب می کنند، معمولا متناوب هستند و پس از مصرف غذا یا مقادیر زیاد

شیر رخ می دهد. بیمار بی علامت بوده و چنانچه ادرار با اسید استیک

(سرکه) اسیدی شود، شفاف خواهد شد.

از طرف دیگر در آزمایش میکروسکوپی کریستال های فسفات آمورف دیده

خواهد شد.علت دیگر کدری ادرار پیوری است که حضور تعداد زیاد WBC در

ادرار و بوی تند و زننده باعث افتراق آن از سایر علل خواهد شد.از علل نادر

کدری ادرار کایلوری است که ناشی از ارتباط غیر طبیعی سیستم لنفاوی و

ادراری می باشد.

3-وزن مخصوص ادرار با (dipsticks) یا با وسیله ی اپتیک خاصی انجام

می گردد. محدوده ی آن از1/001 تا 1/035 می باشد. وزن مخصوص ادرار

معمولا نشان گر وضعیت هیدریشن بیمار است؛ ولی، می تواتند، ناشی از

عمل کرد غیر طبیعی کلیه نیز باشد.

وزن مخصوص طبیعی بین 1/008 تا 1/020 است، اگر، زیر 1/008 باشد،

رقیق است و اگر بالای 1/020 باشد غلیظ می باشد. اگر در چند آزمایش

متوالی 1/010 باشد، تشخیص CRF یا ARF مطرح است.

علل کاهش وزن مخصوص ادرار

i. مصرف مایعات زیاد
ii. مصرف دارو های مدر
iii. دیابت بی مزه
iv. کاهش توانائی کلیه درتغلیظ ادرار

علل افزایش وزن مخصوص ادرار
i) کاهش مصرف مایعات
ii) دیابت شیرین
iii) دهیدریشن به علت تب ، تعریق،استفراغ،اسهال
iv) ترشح نابجای ADH
v) تزریق مواد کنتراست ( پس از IVP میتواند تا 1/035 برسد)

علت اسمولاریته ادرار، مواد محلول آن است و از ۵۰ تا ۱۲۰۰ میلی اسمول

در لیتر متغیر است. اسمولاریته نیز، تحت تاثیر هیدریشن و عوامل موثر بر

وزن مخصوص ادرار قرار می گیرد. نسبت به وزن مخصوص اسمولاریته ادرار

نمایش گر بهتری از کار کلیه می باشد، ولی، توسط dipsticks قابل انجام

نیست.

۴- pH ادرار ـ توسط dipsticks چک می شود. PH ادرار از 4/5 تا 8 متغیر است.

متوسط آن در حالت طبیعی 5/5تا 6/5 است. اگر زیر 5/5 باشد، اسیدی و اگر

بالای 6/5 باشد، قلیایی در نظر گرفته می شود.

در کل pH ادرار نشان گر pH سرم است، مگر، در موارد خاصی مثل RTA و

بیماری های خاص کلیه که قدرت اسیدی کردن ادرار مختل است.عدم توانایی

کلیه در اسیدی کردن ادرار به میزان زیر ۵/۵ پس از لود اسید برایRTA

تشخیصی است.درUTI چنانچه ادرار قلیایی باشد، احتمالا، عامل آن باکتری

های اوره آز مثبت مثل پروتئوس می باشد. این باکتری ها با این آنزیم اوره

ادرار را به آمونیاک تبدیل می کنند.در تشکیل سنگ های ادراری pH موثر

است. سنگ های سیستینی و اسید اوریکی در ادرار اسیدی ایجاد شده

و قلیایی کردن ادرار به درمان و پیشگیری آن ها کمک می کند.

ب) آزمایش شیمیایی ادرار Dipsticks یک روش آسان، سریع و ارزان می باشد.

موادی که با این روش چک می شود شامل خون، پروتئین، گلوکز، کتون،

یوروبیلینوژن، بیلیروبین، و گلبول سفید هستند.با این حال چون این آزمایش

بر پایه کلرومتری (رنگ) می باشد، هر رنگ اضافی ادرار مثل فنازوپیریدین

در این آزمایش اختلال ایجاد می نماید.

مصرف ویتامین ث زیاد منجر به تداخل در واکنش اکسیداسیون شده و منفی

کاذب را در گلوکز و بیلیروبین باعث می گردد.ادرار بیش از حد قلیایی منجر

به مثبت کاذب پروتئین و از طرفی پایین خوانده شدن وزن مخصوص ادرار

می گردد. اگر Dipsticksتاریخ گذشته باشد یا برای مدت طولانی در معرض

هوا قرار گرفته باشد، خراب شده و نتیجه آزمایش قابل قضاوت نخواهد بود.


1) هماچوری ـ حضور RBC بیش از ۳ عدد در ادرار سانتریفوژ شده را هماچوری

می نامند که Dipsticks حساسیت بیش از ۹۰% برای شناسایی آن دارد. ولی،

اختصاصیت آن به علت مثبت کاذب بالا پایین است.

حضور گلبول قرمز، هموگلوبین و میوگلوبین آنرا مثبت می کند. برای افتراق آن ها

از هم ابتدا آزمایش میکروسکوپی انجام می شود، اگر، گلبول قرمز دیده شد،

تشخیص هماچوری است؛ اگر، دیده نشد، باید خون بیمار سانتریفوژ شود.

اگر سرم بیمار قرمز یا صورتی بود، هموگلوبینوری و اگر شفاف بود

میوگلوبینوری مطرح است. علل هماچوری مثبت کاذب شامل آلودگی ادرار

با خون قاعدگی و دهیدریشن و ورزش می باشد. هماچوری می تواند،

نفرولوژیک یا اورولوژیک باشد. در موارد نفرولوژیک RBC دیس مورفیک و

چروکیده و اکثرا همراه پروتئینوری واضح و گاهی

کست RBC و ghost cells (RBC که حین عبور از لوله های جمع کننده

کلیه هموگلوبین خود را از دست داده اند) است. در هماچوری اورولوژیک

حداکثر پروتئینوری ۲+یا ۳+ (۱۰۰-۳۰۰ میلیگرم در میلی لیتر) است و

گلبول های قرمز گرد و با هموگلوبین یکنواخت هستند.

2) پروتئینوری ـ روزانه یک فرد بالغ بین ۸۰تا ۱۵۰میلی گرم پروتئین از ادرار

دفع می کند. پروتئینوری می تواند ناشی از بیماری های رنوواسکولار،

گلومرولار، توبولواینتراستیشیل و یا سرریزی(overflow) پروتئین غیر طبیعی

سرم باشد. پروتئین ادرار تحت تاثیر هیدریشن می باشد. ولی، هیچ گاه

در این حالت بیش از ۲۰ میلی گرم در دسی لیتر نخواهد شد. ولی، برعکس

در پروتئینوری پاتولوژیک اگر مصرف مایعات خیلی زیاد باشد، می تواند، به زیر

۲۰ میلی گرم در دسی لیتر هم برسد .

آستانه ی تشخیص آن در ادرار با dipsticks 30-20 میلی گرم در دسی

لیتر است، میزان کمتر از۱۵۰ میلی گرم در دسی لیتر پروتئین نرمال در نظر

گرفته می شود.پروتئین ادرار شامل تام هاسفال (۴۰%)، گلوبولین های

سرم (۳۰%) و آلبومین (۳۰%) است.

علل منفی کاذب د ر dipsticks شامل ادرار شدیدا قلیائی، ادرار رقیق،

حضور پروتئینی غیر از آلبومین است.

3) کتون و گلوکز: به علت باز جذب گلوکز در لوله های پروگزیمال نفرون

نباید، در افراد نرمال گلوکز ادرار مثبت باشد. حد نهایی باز جذب در ادرار

در بالغین ۱۸۰ میلی گرم در دسی لیتر و در کودکان و نوزادان ۱۲۰ میلی لیتر

در دسی لیتر است. سایر قندها در dipsticks قابل شناسایی نیستند.

۴) بیلیروبین و اروبیلینوژن: بیلیروبین غیر کونژوگه در ادرار دیده نمی شود

و فقط در صورت افزایش نوع کونژوگه ی آن در سرم، در ادرار ظاهر می گردد.

ولی، اروبیلینوژن به مقادیر بسیار کمی در ادرار یافت می گردد. در گردش

هپاتوبیلیاری بیلیروبین کونژوگه در روده ی کوچک پس از تاثیر باکتری های

روده روی آن بازجذب شده که مقادیر کم آن از طریق ادرار به نام اوروبیلینوژن

دفع می گردد. ۵۰% اروبیلینوژن از ادرار و نیم دیگر از مدفوع دفع می گردد.

مصرف آنتی بیوتیک های وسیع الطیف و انسداد مجاری صفراوی منجر

به کاهش اروبیلینوژن خواهد شد و همولیز و بیماری کبدی برعکس باعث

افزایش آن می گردد. منفی کاذب بیلیروبین ادرار در مصرف اسید اسکوربیک

زیاد و مثبت کاذب آن در مصرف فنازوپیریدین دیده می شود.

5) لکوسیت استراز و نیتریت: فعالیت لکوسیت استراز نشانگر حضور

WBC در ادرار است و وجود نیتریت نشان گر باکتریوری است. لکوسیت

استراز آنزیم تولید شده از نوتروفیل ها می باشد. نیترات های ادرار توسط

باکتری های گرم منفی تبدیل به نیتریت می شود. مهم ترین عامل مثبت

کاذب این دو آزمایش آلودگی است.

برای کشف UTI هردوی این آزمایش ها باید انجام شود و امکان تشخیص

UTI را به ۹۵% می رسانند، ولی نیاز به کشت ادراری را مرتفع نمی کنند.

چنانچه نیتریت مثبت باشد، ولی لکوسیت استراز منفی، باید، علل پیوری

استریل (تومور، سنگ، TB) و UTI با باکتری های غیر از گرم منفی مد نظر

قرار گیرند.

ج) بررسی سدیمان ادراری: ۱۰ میلی لیتر از ادرار مید استریم برای مدت

۵ دقیقه با سرعت ۲۰۰۰تا ۳۰۰۰ دور بر دقیقه سانتریفوژ شده، سپس،

ادرار روی آن دور ریخته و ته نشین آن با مقدار کم ادرار باقی مانده در ته لوله

حل شده و یک قطره از آن روی لام ریخته و با بزرگنمایی X100 وX400 زیر

میکروسکوپ بررسی می گردد.

گاهی برای راحت تر دیدن گلبول ها و باکتری ها با متیلن بلو رنگ آمیزی

می گردد. باید، تمام لام با بزرگ نمایی کم دیده شود و توجه روی حضور

کست ها، اریتروسیت، گلبول سفید، کریستال سیستین،

ماکروفاژ، oval fat ، پارازیت ها ( تریکوموناس واژینالیس، تخم

شیستوزومیا هماتوبیوم) است. با قدرت بزرگنمایی زیاد، بیش تر،

توجه روی شکل اریتروسیت ها (دیس مورفیک) باکتری و قارچ است.


کستهای ادراری


کست ادراری یک انعقاد پروتئینی در توبول های کلیوی است که محتویات

توبول ها درآن گیر می کنند و بر همین اساس تقسیم می گردد.

Tamm-horsfall پروتئینی است که تولید کست می نماید که دراصل

ماتریکس سلول های توبولی می باشد. کست هیالن: کستی فاقد

هر گونه المان در داخل آن می باشد و تماما از پروتئین تام هاسفال

تشکیل شده است و پس از ورزش، در معرض گرما قرار گرفتن فرد،

پیلونفریت یا بیماری های مزمن کلیوی دیده می شود.

کست RBC: حاوی RBC می باشد و تشخیص هماچوری گلومرولی را

مسجل می کند و اکثرا ثانویه به گلومرولونفریت است.

کست WBC: در گلومرولونفریت ها، پیلونفریت حاد و نفریت اینتراستیشیل

حاد دیده می شود.

کست های گرانولر و واکسی(waxy): ناشی از دژنرسانس المان های

سلولی ایجاد می شود و بر بیماری توبولی دلالت دارد.

کست fatty: در سندرم نفروتیک، لیپیدوری و هایپوتیروئیدیسم دیده

می شود.


کریستال ها


دیدن کریستال در بیماران با سنگ ادراری مهم است و می تواند نشان

گر نوع سنگ ادراری فرد باشد، به شرطی که، هم زمان بیمار کولیک

کلیوی داشته باشد. دیدن کریستال سیستین، استراویت و اسید

اوریک همیشه پاتولوژیک هستند.

کریستال اسید اوریک، سیستین و کلسیم اگزالات در ادرار اسیدی و

کریستال فسفات کلسیم و تریپل فسفات ( استراویت) در ادرار قلیایی

دیده می شوند. در اثر باقی ماندن ادرار در محیط اتاق کریستال های

اگزالات کلسیم در آن ایجاد می شود که اهمیت کلینیکی ندارد.

کریستال ها را می توان از روی شکل شان شناسایی کرد. کریستال

اگزالات به شکل دو هرم مربع القاعده که از قاعده به هم چسبیده اند

و کریستال استراویت مثل درب تابوت وکریستال سیستین به شکل

حلقه ۶ ضلعی بنزن و اسید اوریک به شکل کریستال های پهن با

اشکال گوناگون می باشد.

باکتری


ادرار طبیعی فاقد باکتری است و دیدن باکتری در ادرار آلوده نشده نشان

گر عفونت ادراری است. چون هر حجم hpf برابر20000/1 تا50000/1 میلی

لیتر است دیدن هر باکتری در hpf برابر ۲۰۰۰۰تا ۵۰۰۰۰ باکتری در هر

میلی لیتر است و دیدن ۵ باکتری برابر ۱۰۰۰۰۰ کلونی در کشت ادرار است.

باکتری های گرم منفی به صورت باسیل های گرم منفی، استرپتوکوک به

صورت رشته ای از کوکسی گرم مثبت و استافیلوکوک به صورت

دسته هایی از کوکسی گرم مثبت دیده می شود.

قارچ


شایع ترین قارچ سیستم ادراری کاندیدیاآلبیکنس است که حالت جوانه

زدن (budding) hyphae دارند. بیشتر در دیابت شیرین دیده می شوند

و در خانم ها با عفونت واژینال مونولیایی نیز به صورت آلودگی

ادرار موجود است.

پارازیت ها


تریکوموناس واژینالیس یک عامل شایع واژینیت در خانم ها است که گاهی

در یورترای مردان نیز دیده می شود، این پارازیت به شکل سلول بزرگ

با فلاژلی با حرکات تند دیده می شود.

برگه آزمایش کامل ادرار شامل اطلاعاتی است که هر کدام را به اختصار

توضیح می دهیم

Colour: دامنه تغییرات رنگ ادرار گسترده بوده و عمدتا وابسته به غلظتش

میباشد .رنگ ادرار از زرد کمرنگ ( Light yellow ) تا کهربایی

تیره ( Dark yellow ) متغیر است. بسیاری از داروها و مواد غذایی میتوانند

رنگ ادرار را تغییردهند.اما برخی رنگهامثل قرمز(در هماچوری یا

پورفیرینوری ) ، سیاه ( مثلا در آلکاپتونوری )،نارنجی ( بیلیروبینوری ) ،

سفید ( چرک فراوان ) و یا آبی تا سبز ( عفونت سودومونایی ) ممکن است

مهم باشند و با پیگیری دلیل آنها میتوان به تشخیصهای مهمی دست یافت .

Appearance ( ظاهر ادرار ): ادرار نرمال معمولا شفاف است اما ممکن است

به واسطه رسوب فسفاتها یا اوراتها، کدر((Turbid یا نیمه

کدر( semiturbid ) گردد. حضور گلبولهای سفید یا قرمز، اپی تلیالها

و باکتریها نیز در میزان خاصی میتوانند ادرار را کدر یا نیمه کدر کنند .

موکوس نیز می تواند نمای مه آلود ( cloudy) به ادرار بدهد.

وزن مخصوص ( specific gravity ):


شاخص غلظت مواد محلول در ادرار است که برای سنجش قدرت

تغلیظ و رقیق کردن کلیه ها به منظور حفظ و بقای هموستاز به کارمی رود.

حدود طبیعی آن برای ادرار راندوم 1/003تا 1/035و برای ادرار ۲۴

ساعته 1/015 تا 1/025است و چون یک نسبت است واحد هم ندارد.


SGادرار درطول شبانه روز متغیر است ( به دلیل متغیر بودن نوع غذا و

میزان مصرف مایعات در طول روز ) ، لذا SG ادرار راندوم خیلی مفید

نیست و بررسی SG ادرار ۲۴ ساعته پیشنهاد می شود.در هیدراتاسیون

شدید و دیابت بیمزه SG کاهش و در دیابت قندی ، دهیدراتاسیون و

اکلامپسی SG افزایش می یابد

PH: بین 8-4/6 متغیر بوده و معمولا حدود 6 و کمی اسیدی است.

برای پزشک این مهم است که PH ادرار را با اطلاعات دیگر ارتباط دهد .

مثلا در اسیدوز توبولار کلیوی بر خلاف اسیدوز سیستمیک PHادرار

بیش از ۶ خواهد ماند چون توبولهای کلیه قادر به ترشح کافی یون H+ نیستند .


Protein: حضور مقادیر زیاد پروتئین در ادرار می تواند یک علامت مهم بیماریهای

کلیوی باشد.اما در شرایط فیزیولوژیک وبدون بیماری مثل ورزش و تب هم

دفع پروتئین در ادرار افزایش می یابد.

دو مکانیسم اصلی که سبب پروتئینوری می شوند:a) صدمه گلومرولی و b)

اختلال در عمل بازجذب توبولها می باشند.پروتئینوری شدید،متوسط و خفیف

همگی در ارزیابی بیماری کلیوی از اهمیت ویژه ای برخوردارند (مثلا

درگلومرولونفریت،شدید در پره اکلامپسی،متوسط و در پیلونفریت نوع خفیف

قابل مشاهده است ).

Glucose: گلوکوزوری بطور معمول وقتی دیده می شود که میزان گلوکز

خون از حد آستانه کلیوی بیشتر باشد (>180mg/dl) .هرچند گاهی

بطور طبیعی آستانه کلیوی برخی افراد پایین تر از این هم می باشد.

دیابت شیرین، تزریق سرمهای قندی و مصرف یکباره و زیاد کربوهیدراتها

( گلوکوزوری گذرا) از دلایل گلوکوزوری هستند.

KetonAceton: اجسام کتونی درطی کاتابولیسم اسیدهای چرب ایجاد

می شوند.کتونوری به دنبال کتوزیس (افزایش کتونها در خون) حادث می شود.

وقتی شخص دچار کمبود مصرف قندها وکربوهیدراتها

(مثل روزه داری طولانی) یا دفع کربوهیدراتها از بدن وی افزایش می یابد

(مثلا در اسهال و استفراغهای شدید) یا سلولها قادر به دریافت و مصرف

کربوهیدرات نیستند(مثلا دیابت)، کتونها بدلیل مصرف چربیها و سوخت

ناقص آنها، در خون و ادرار افزایش می یابند.

Blood: هماچوری، وجود خون در ادرار است. گلبولهای قرمز می توانند

در شرایط فیزیولوژیک (مثل ورزش سنگین، تب و عادت ماهانه) و یا

پاتولوژیک(مثل التهاب حاد مثانه، تروما، زخمها، عفونتها، سرطانهای

کلیه یا مثانه، ضربه به کلیه ، انفارکتوس و گلومرولونفریت) در

ادرار ظاهر شوند.

Hemoglubin: هموگلوبینوری، حضور هموگلوبین در ادرار بدون حضور

RBC میباشد.اگر به هر دلیلی همولیز داخل عروقی در بیمار رخ دهد

( مثل آنمی همولیتیک دارویی، انگل مالاریا، ترانسفوزیون خونناسازگار،

سوختگیهای شدید، ورزشهای شدید مثل قدم روهای نظامیان روی

سنگفرشها، مارگزیدگی و…) هموگلوبین ِخارج شده از RBCها از کلیه ها

عبور کرده، وارد ادرار می شود.البته اگر درهماچوری، ادرار قلیایی باشد

یا SG آن پایین باشد (زیر ۱٫۰۰۷) RBC ها ممکن است در ادرار لیز شده

و هموگلوبین آنها در ادرار آزاد می شود.

Bilirubin & Urobilinogen: بیلی روبین کونژوگه(مستقیم) به دلیل محلول

بودن در آب میتواند از سد کلیه ها عبور کرده وارد ادرار شود

( نوع غیرکونژوگه در آب نامحلول است) لذادربیماریهایی که میزان

بیلیروبین کونژوگه افزایش می یابد (مثل انسداد مجاری صفراوی)

بیلی روبین در ادرار افزایش می یابد(دقت کنید که درنوزادان با بیلیروبین بالا،

بیلیروبینوری نداریم).در روده، بیلیروبین به ترکیبی به نام اوروبیلینوژن تبدیل

می شود که از طریق مدفوع دفع می گردد. ۱۰تا ۱۵درصد اوروبیلینوژن ِمدفوع ،

به خون بازجذب شده و از طریق ادرار دفع می گردد.اگر به هر دلیلی

انسدادی در مسیر بیلی روبین از کبد به صفرا یا از صفرا به روده رخ دهد

(مثل سرطان یا سنگها) بیلیروبین وارد مدفوع نشده،اوروبیلینوژنی هم

تولید نمی شود؛ لذا اوروبیلینوژن ادرار منفی می شود.اما اگر ساخت

بیلیروبین افزایش یابد و به مدفوع راه یابد (مثل یرقان همولیتیک یا هپاتیت)

اوروبیلینوژن ادرار نیز افزایش خواهد یافت.

Nitrit: اگر در ادرار، باکتری به میزان متوسط و بیشتر حضور داشته باشد

و آن باکتری از احیاکنندگان نیترات به نیتریت باشد ،نیتریت ادرار

مثبت خواهد شد.

WBC: گلبولهای سفید می توانند از هر جایی (بین گلومرول تا میزراه)

به ادرار راه یابند . حداکثرمیزان نرمال لوکوسیتها در ادرار ۲ عدد در هر فیلد

میکروسکوپی میتواند باشد.افزایش لوکوسیتهای ادرار وابسته به یک پروسه

التهابی در مجاری ادرار(مثل عفونتها، نفریتها، آزردگیهای مثانه، میزنای

و یا پیشابراه) و یا مجاورت آن(مثل آپاندیسیت یا پانکراتیت) می باشد.

وجود سیلندرهای (cast) گلبول سفید می توانند شاهدی بر کلیوی بودن

منشأ WBC های ادرار باشند.در یک ادرار قلیایی و هیپوتونیک میزان

WBCادرار درعرض یک ساعت، ۵۰درصد کاهش می یابد(اهمیت ارسال

به موقع و انجام به موقع آزمایش U/A).تجمع لوکوسیتی (WBC clamp)

قویاً مطرح کننده عفونتهای حاد و یا التهاب مثانه یا میزراه است.

RBC: گلبولهای قرمز می توانند از هر جایی (بین گلومرول تا میزراه)

به ادرار راه یابند.بطور نرمال گلبول قرمز در ادرار یافت نمی شود هر چند

وجود ۱تا۲ گلبول سرخ در هر فیلد میکروسکوپی معمولا غیر طبیعی نیست.

در سنگهای ادراری ، عفونتهای شدید، سرطانها و نیز عادت ماهیانه،

RBCها در ادرار ظاهر می شوند.

Epithelial cells: انواع مختلف سلولهای اپیتلیال (سلولهای توبولار کلیوی،

ترانزیشنال و اسکواموس) در ادرار قابل مشاهده اند.افتراق بین این سلولها

بسیار مشکل است اما مهمترین ِ آنها سلولهای توبولار کلیوی هستند

که ازدیاد آنها در ادرار می تواند آسیب به کلیه و لگنچه را مطرح سازد .

کلاً حضور تعداد اندکی سلول اپی تلیال (بخصوص پوششی و ترانزیشنال)

درحد ۴-۳ عدد در هر فیلد میکروسکوپی نرمال است و افزایش قابل

توجه آنها می تواند نشان از التهاب ناحیه ای از دستگاه ادراری باشد.

Mucus: رشته های موکوس که به شکل رشته هایی دراز و موجدار و یا

توده ای در ادرار قابل مشاهده اند،به میزان کم در ادرار طبیعی بوده ولی

مقادیر زیاد آن در التهابات و دستکاریهای دستگاه ادراری دیده می شوند.

Bacteria: بطور طبیعی ادرار ِ کلیه ها و مثانه عاری از باکتری بوده ولی

امکان دارد آلودگی با باکتریهای موجود در پیشابراه یا واژن یا سایر منابع

خارجی اتفاق بیافتد. حضور مقدار بالای باکتری در ادرار بخصوص در حضور

تعداد قابل توجه WBCدر ادرار مؤید حضور یک عفونت ادراری است.

Cast (سیلندرها): سیلندرها در مجاری لوله های کلیوی شکل میگیرند

و بدلیل اینکه در مجراها بشکل قالب لوله ها در می آیند به این نام

(سیلندر= استوانه) خوانده می شوند . مجاری کلیوی، موکوپروتئینی به

نام تام هورسفال ترشح می کنند که ماده بنیادی سیلندرهاست.در صورت

توقف ادرار (کاهش چشمگیر در جریان ادرار) یا غلظت بالای مواد

حل شده و وجود محتویات پروتئینی در ادرار،کَستها می توانند در لوله های

دیستال و مجاری جمع کننده ادرار شکل بگیرند.سیلندرها همیشه

منشأ کلیوی دارند و معرفهای بسیار مهم بیماریهای کلیوی هستند

و بر اساس ظاهر و محتویات سلولی که در درونشان قرار می گیرند

طبقه بندی می شوند

(مثلا Leukocyte cast و یا Granular cast ویاCrystalin cast و … ).

به سیلندری که هیچ محتویات سلولی یا غیرسلولی ندارد

Hyalin(شفاف) گویند که میتواند در ادرارهای نرمال به میزان بسیار کمی

دیده شود.در انواع نفریتها وآسیبهای کلیوی و نیزدر پره -اکلامپسی

Castها در ادرار ظاهر می شوند و معمولاپروتئین چنین ادرارهایی

مثبت است.

Crystal: کریستالهای ادرار معمولا در ادرار تازه دیده نمی شوند

ولی پس از مدتی ماندن در آزمایشگاه قابل مشاهده می شوند.

بدین معنا که اگر ادرار با یک ترکیب خاص قابل کریستالیزاسیون اشباع

شده باشد یا خواص حلالیتی آنها تغییر نماید تشکیل می شوند.

در برخی موارد این کریستالها در کلیه یا مجاری ادراری شکل می گیرند

( منجر به تشکیل سنگها). معمولا اغلب کریستالهای ادراری قابل

اهمیت نیستند ( مثل کلسیم اگزالات، انواع اورات و فسفات ،

اسید اوریک و… که الزاماً دلیل بر یک بیماری خاص نبوده ولی

می توانند در برخی بیماریها افزایش یابند.اما کریستالهایی چون تیروزین ،

لوسین ،سیستئین و سولفانامیدها مهم و شاخص مهمی در

بیماریهای کبدی، سیستینوز و ایجاد صدمات کلیوی می باشند.


FBS قند خون ناشتا

PKU اسید فنیل پیروویک در ادرار

Urine بطور کلی آزمایشات مربوط به ادرار هستند که البته بنا به درخواست

همراه یک مورد دیگر ممکنه آمده باشد مثلا Urine Homocystine

2hpp مقدار گلوکز دوساعت بعد از صبحانه

Urea اوره خون و یا ادرار

BUN Blood urea nitrogen نیتروژن اوره ( آنزیم کلیوی )

U.A اوریک اسید خون یا ادرار

T.G تری گلیسرید

HDL لیپوپرتئین با دانسیته بالا

LDL لیپو پرتیئن با دانسیته پایین . کلسترول بد

NA اندازه گیری سدیم خون یا ادرار

K اندازه گیری پتاسیم

Ca اندازه گیری کلسیم ( fe و li و بقیه عناصر هم به همین ترتیب هستند )

RBC گلبولهای قرمز

WBC گلبولهای سفید خون

TIBC اندازگیری ظرفیت اتصال آهن

SGOT آنزیم کبدی – اسپارتات آمینوترانسفراز-سرم گلوتامیک

اگزالواستیک ترانس آمیناز

SGPT آنزیم کبدی – آلانین آمینوترنسفراز گلوتامیک-پیروویک ترانس آمیناز

ALP آنزیم کبدی – الکالن فسفاتاز قلیایی (ALP) الکالین

ACP اسید فسفاتاز

تیروتوپین TSH , تیری یدو تیروئین T3 , تیروکسین T4 هورمون های تیروئید

OB خون مخفی در مدفوع

Stool/E وجود انگل در مدفوع

SEMEN آزمایش اسپرم . اسپرموگرام

PCT تست بعد از مقاربت

FSH آزمایشات هورمونی فولیکول استیمولیتینگ

LH آزمایشات هورمونی لوتئیزین

T تستوسترون

PTH پارا تیروئید

Beta – HCG آزمایش خون بارداری

PSA آزمایشات پروستات

C.B.C آزمایشات روتین خون شامل هموگلوبین-Hb هماتوکریت-Hct شمارش

گلبول قرمز و سفید و پلاکت-شمارش اریتروسیت-شمارش

ترومبوسیت-اندیسهای سلولی- دیفرانسیاسیون

صبح آزمایش خون بدهید


انجام آزمایش خون یکی از ساده‌ترین روش‌های آزمایش است.

با پیشرفت تکنولوژی و وجود دستگاه‌های جدید معمولا پس از چند دقیقه

می توان پاسخ این آزمایش را دریافت کرد.

برای انجام این آزمایش حدود 5 تا 7 میلی‌لیتر از خون وریدی لازم است

که معمولا آن را در یک لوله آزمایش که با ماده ضد انعقاد خون پوشیده

شده است جمع آوری می کنند. برای حل شدن بهتر ماده ضد انعقاد با

خون موقع‌ خون گیری و کمی بعد از آن لوله را تکان می دهند.

در طی انجام آزمایش باید از هر اتفاقی که موجب تخریب سلول های خونی

می شود جلوگیری کرد.بعد از انجام آزمایش باید مدتی روی محل خون گیری

فشار وارد کرد تا خون بند بیاید.

در موارد کم خونی شدید هم خون گیری برای انجام آزمایش خون مشکلی

ایجاد نمی کند.

برای کسانی که ترس از سوزن و یا دیدن خون دارند باید تمهیدات ویژه در

نظر گرفته شود. به غیر از اجزای اصلی آزمایش خون مثل مقادیر پلاکت،

گلبول سفید و قرمز، هموگلوبین، مقیاس های دیگری مثل

MCV و MCH و MCHC وجود دارند که همه مربوط به گلبول قرمز و اندازه،

شکل و مقدار هموگلوبین آن هستند. مقادیر متفاوت هر کدام از اینها

می تواند نشان دهنده نوع خاصی از کم خونی باشد.

بهترین زمان برای انجام آزمایش خون صبح و در شرایط طبیعی بدن است.

استرس، فعالیت شدید و یا خون ریزی حاد می تواند نتایج را کمی تغییر دهد.

[ ۱۳٩٤/۱/۳۱ ] [ ۱٠:۳۳ ‎ب.ظ ] [ محسن احمدی ]

[ نظرات () ]