طب و طبیب

سلامت بدن و روان ، زیبایی پوست و مو

تفسیر آزمایش کامل ادرار

تفسیر آزمایش کامل ادرار

 

تفسیر آزمایش ادرار

 

آزمایش کامل ادرار UA آزمایش ساده و مهم و گاهی وسیله ای کلیدی برای

تشخیص بیماری های کلیوی و اورولوژیک می باشد. این آزمایش شامل بررسی

فیزیکی، شیمیایی و میکروسکوپی می باشد. گاهی همین آزمایش ساده و راحت

اطلاعات بسیار مهم و الزامی برای تشخیص بیماران را فراهم می آورد.

در تمام بیماران اورولوژی و نفرولوژی U/A الزامی است. با این حال این آزمایش

چنانچه به درستی تفسیر نشود ، می تواند باعث گمراهی پزشک شود.

آزمایش کامل ادرار توسط (dipsticks) و میکروسکوپی انجام می شود، خصوصیات

فیزیکی ادرار نیز ذکر می گردد.

در این قسمت خلاصه ای از این موارد ذکر می گردد


الف)خصوصیات فیزیکی


۱- رنگ ادرار ـ ادرار طبیعی به رنگ زرد کم رنگ (pale yellow) است که به علت

پیگمان یوروکروم (urochrom) می باشد. دلایل تغییر رنگ ادرار عبارت اند از: میزان

غلظت ادرار، خوراکی ها ، دارو ها، تولیدات متابولیسم بدن، عفونت ادراری.

در صورت تغییر رنگ ادرار باید، تمام این موارد بررسی شوند.

سندروم کهنه ی قرمز (red diaper syndrome) به علت باکتری سراشیا

مارسسنس می باشد که باعث نگرانی مادران می گردد.

2-توربیدیتی (شفافیت) ادرار تازه شفاف است و شایع ترین علت کدری آن

فسفاتوری است. در موارد کریستال فسفات اضافی در ادرار قلیایی شروع

به رسوب می کنند، معمولا متناوب هستند و پس از مصرف غذا یا مقادیر زیاد

شیر رخ می دهد. بیمار بی علامت بوده و چنانچه ادرار با اسید استیک

(سرکه) اسیدی شود، شفاف خواهد شد.

از طرف دیگر در آزمایش میکروسکوپی کریستال های فسفات آمورف دیده

خواهد شد.علت دیگر کدری ادرار پیوری است که حضور تعداد زیاد WBC در

ادرار و بوی تند و زننده باعث افتراق آن از سایر علل خواهد شد.از علل نادر

کدری ادرار کایلوری است که ناشی از ارتباط غیر طبیعی سیستم لنفاوی و

ادراری می باشد.

3-وزن مخصوص ادرار با (dipsticks) یا با وسیله ی اپتیک خاصی انجام

می گردد. محدوده ی آن از1/001 تا 1/035 می باشد. وزن مخصوص ادرار

معمولا نشان گر وضعیت هیدریشن بیمار است؛ ولی، می تواتند، ناشی از

عمل کرد غیر طبیعی کلیه نیز باشد.

وزن مخصوص طبیعی بین 1/008 تا 1/020 است، اگر، زیر 1/008 باشد،

رقیق است و اگر بالای 1/020 باشد غلیظ می باشد. اگر در چند آزمایش

متوالی 1/010 باشد، تشخیص CRF یا ARF مطرح است.

علل کاهش وزن مخصوص ادرار

i. مصرف مایعات زیاد
ii. مصرف دارو های مدر
iii. دیابت بی مزه
iv. کاهش توانائی کلیه درتغلیظ ادرار

علل افزایش وزن مخصوص ادرار
i) کاهش مصرف مایعات
ii) دیابت شیرین
iii) دهیدریشن به علت تب ، تعریق،استفراغ،اسهال
iv) ترشح نابجای ADH
v) تزریق مواد کنتراست ( پس از IVP میتواند تا 1/035 برسد)

علت اسمولاریته ادرار، مواد محلول آن است و از ۵۰ تا ۱۲۰۰ میلی اسمول

در لیتر متغیر است. اسمولاریته نیز، تحت تاثیر هیدریشن و عوامل موثر بر

وزن مخصوص ادرار قرار می گیرد. نسبت به وزن مخصوص اسمولاریته ادرار

نمایش گر بهتری از کار کلیه می باشد، ولی، توسط dipsticks قابل انجام

نیست.

۴- pH ادرار ـ توسط dipsticks چک می شود. PH ادرار از 4/5 تا 8 متغیر است.

متوسط آن در حالت طبیعی 5/5تا 6/5 است. اگر زیر 5/5 باشد، اسیدی و اگر

بالای 6/5 باشد، قلیایی در نظر گرفته می شود.

در کل pH ادرار نشان گر pH سرم است، مگر، در موارد خاصی مثل RTA و

بیماری های خاص کلیه که قدرت اسیدی کردن ادرار مختل است.عدم توانایی

کلیه در اسیدی کردن ادرار به میزان زیر ۵/۵ پس از لود اسید برایRTA

تشخیصی است.درUTI چنانچه ادرار قلیایی باشد، احتمالا، عامل آن باکتری

های اوره آز مثبت مثل پروتئوس می باشد. این باکتری ها با این آنزیم اوره

ادرار را به آمونیاک تبدیل می کنند.در تشکیل سنگ های ادراری pH موثر

است. سنگ های سیستینی و اسید اوریکی در ادرار اسیدی ایجاد شده

و قلیایی کردن ادرار به درمان و پیشگیری آن ها کمک می کند.

ب) آزمایش شیمیایی ادرار Dipsticks یک روش آسان، سریع و ارزان می باشد.

موادی که با این روش چک می شود شامل خون، پروتئین، گلوکز، کتون،

یوروبیلینوژن، بیلیروبین، و گلبول سفید هستند.با این حال چون این آزمایش

بر پایه کلرومتری (رنگ) می باشد، هر رنگ اضافی ادرار مثل فنازوپیریدین

در این آزمایش اختلال ایجاد می نماید.

مصرف ویتامین ث زیاد منجر به تداخل در واکنش اکسیداسیون شده و منفی

کاذب را در گلوکز و بیلیروبین باعث می گردد.ادرار بیش از حد قلیایی منجر

به مثبت کاذب پروتئین و از طرفی پایین خوانده شدن وزن مخصوص ادرار

می گردد. اگر Dipsticksتاریخ گذشته باشد یا برای مدت طولانی در معرض

هوا قرار گرفته باشد، خراب شده و نتیجه آزمایش قابل قضاوت نخواهد بود.


1) هماچوری ـ حضور RBC بیش از ۳ عدد در ادرار سانتریفوژ شده را هماچوری

می نامند که Dipsticks حساسیت بیش از ۹۰% برای شناسایی آن دارد. ولی،

اختصاصیت آن به علت مثبت کاذب بالا پایین است.

حضور گلبول قرمز، هموگلوبین و میوگلوبین آنرا مثبت می کند. برای افتراق آن ها

از هم ابتدا آزمایش میکروسکوپی انجام می شود، اگر، گلبول قرمز دیده شد،

تشخیص هماچوری است؛ اگر، دیده نشد، باید خون بیمار سانتریفوژ شود.

اگر سرم بیمار قرمز یا صورتی بود، هموگلوبینوری و اگر شفاف بود

میوگلوبینوری مطرح است. علل هماچوری مثبت کاذب شامل آلودگی ادرار

با خون قاعدگی و دهیدریشن و ورزش می باشد. هماچوری می تواند،

نفرولوژیک یا اورولوژیک باشد. در موارد نفرولوژیک RBC دیس مورفیک و

چروکیده و اکثرا همراه پروتئینوری واضح و گاهی

کست RBC و ghost cells (RBC که حین عبور از لوله های جمع کننده

کلیه هموگلوبین خود را از دست داده اند) است. در هماچوری اورولوژیک

حداکثر پروتئینوری ۲+یا ۳+ (۱۰۰-۳۰۰ میلیگرم در میلی لیتر) است و

گلبول های قرمز گرد و با هموگلوبین یکنواخت هستند.

2) پروتئینوری ـ روزانه یک فرد بالغ بین ۸۰تا ۱۵۰میلی گرم پروتئین از ادرار

دفع می کند. پروتئینوری می تواند ناشی از بیماری های رنوواسکولار،

گلومرولار، توبولواینتراستیشیل و یا سرریزی(overflow) پروتئین غیر طبیعی

سرم باشد. پروتئین ادرار تحت تاثیر هیدریشن می باشد. ولی، هیچ گاه

در این حالت بیش از ۲۰ میلی گرم در دسی لیتر نخواهد شد. ولی، برعکس

در پروتئینوری پاتولوژیک اگر مصرف مایعات خیلی زیاد باشد، می تواند، به زیر

۲۰ میلی گرم در دسی لیتر هم برسد .

آستانه ی تشخیص آن در ادرار با dipsticks 30-20 میلی گرم در دسی

لیتر است، میزان کمتر از۱۵۰ میلی گرم در دسی لیتر پروتئین نرمال در نظر

گرفته می شود.پروتئین ادرار شامل تام هاسفال (۴۰%)، گلوبولین های

سرم (۳۰%) و آلبومین (۳۰%) است.

علل منفی کاذب د ر dipsticks شامل ادرار شدیدا قلیائی، ادرار رقیق،

حضور پروتئینی غیر از آلبومین است.

3) کتون و گلوکز: به علت باز جذب گلوکز در لوله های پروگزیمال نفرون

نباید، در افراد نرمال گلوکز ادرار مثبت باشد. حد نهایی باز جذب در ادرار

در بالغین ۱۸۰ میلی گرم در دسی لیتر و در کودکان و نوزادان ۱۲۰ میلی لیتر

در دسی لیتر است. سایر قندها در dipsticks قابل شناسایی نیستند.

۴) بیلیروبین و اروبیلینوژن: بیلیروبین غیر کونژوگه در ادرار دیده نمی شود

و فقط در صورت افزایش نوع کونژوگه ی آن در سرم، در ادرار ظاهر می گردد.

ولی، اروبیلینوژن به مقادیر بسیار کمی در ادرار یافت می گردد. در گردش

هپاتوبیلیاری بیلیروبین کونژوگه در روده ی کوچک پس از تاثیر باکتری های

روده روی آن بازجذب شده که مقادیر کم آن از طریق ادرار به نام اوروبیلینوژن

دفع می گردد. ۵۰% اروبیلینوژن از ادرار و نیم دیگر از مدفوع دفع می گردد.

مصرف آنتی بیوتیک های وسیع الطیف و انسداد مجاری صفراوی منجر

به کاهش اروبیلینوژن خواهد شد و همولیز و بیماری کبدی برعکس باعث

افزایش آن می گردد. منفی کاذب بیلیروبین ادرار در مصرف اسید اسکوربیک

زیاد و مثبت کاذب آن در مصرف فنازوپیریدین دیده می شود.

5) لکوسیت استراز و نیتریت: فعالیت لکوسیت استراز نشانگر حضور

WBC در ادرار است و وجود نیتریت نشان گر باکتریوری است. لکوسیت

استراز آنزیم تولید شده از نوتروفیل ها می باشد. نیترات های ادرار توسط

باکتری های گرم منفی تبدیل به نیتریت می شود. مهم ترین عامل مثبت

کاذب این دو آزمایش آلودگی است.

برای کشف UTI هردوی این آزمایش ها باید انجام شود و امکان تشخیص

UTI را به ۹۵% می رسانند، ولی نیاز به کشت ادراری را مرتفع نمی کنند.

چنانچه نیتریت مثبت باشد، ولی لکوسیت استراز منفی، باید، علل پیوری

استریل (تومور، سنگ، TB) و UTI با باکتری های غیر از گرم منفی مد نظر

قرار گیرند.

ج) بررسی سدیمان ادراری: ۱۰ میلی لیتر از ادرار مید استریم برای مدت

۵ دقیقه با سرعت ۲۰۰۰تا ۳۰۰۰ دور بر دقیقه سانتریفوژ شده، سپس،

ادرار روی آن دور ریخته و ته نشین آن با مقدار کم ادرار باقی مانده در ته لوله

حل شده و یک قطره از آن روی لام ریخته و با بزرگنمایی X100 وX400 زیر

میکروسکوپ بررسی می گردد.

گاهی برای راحت تر دیدن گلبول ها و باکتری ها با متیلن بلو رنگ آمیزی

می گردد. باید، تمام لام با بزرگ نمایی کم دیده شود و توجه روی حضور

کست ها، اریتروسیت، گلبول سفید، کریستال سیستین،

ماکروفاژ، oval fat ، پارازیت ها ( تریکوموناس واژینالیس، تخم

شیستوزومیا هماتوبیوم) است. با قدرت بزرگنمایی زیاد، بیش تر،

توجه روی شکل اریتروسیت ها (دیس مورفیک) باکتری و قارچ است.


کستهای ادراری


کست ادراری یک انعقاد پروتئینی در توبول های کلیوی است که محتویات

توبول ها درآن گیر می کنند و بر همین اساس تقسیم می گردد.

Tamm-horsfall پروتئینی است که تولید کست می نماید که دراصل

ماتریکس سلول های توبولی می باشد. کست هیالن: کستی فاقد

هر گونه المان در داخل آن می باشد و تماما از پروتئین تام هاسفال

تشکیل شده است و پس از ورزش، در معرض گرما قرار گرفتن فرد،

پیلونفریت یا بیماری های مزمن کلیوی دیده می شود.

کست RBC: حاوی RBC می باشد و تشخیص هماچوری گلومرولی را

مسجل می کند و اکثرا ثانویه به گلومرولونفریت است.

کست WBC: در گلومرولونفریت ها، پیلونفریت حاد و نفریت اینتراستیشیل

حاد دیده می شود.

کست های گرانولر و واکسی(waxy): ناشی از دژنرسانس المان های

سلولی ایجاد می شود و بر بیماری توبولی دلالت دارد.

کست fatty: در سندرم نفروتیک، لیپیدوری و هایپوتیروئیدیسم دیده

می شود.


کریستال ها


دیدن کریستال در بیماران با سنگ ادراری مهم است و می تواند نشان

گر نوع سنگ ادراری فرد باشد، به شرطی که، هم زمان بیمار کولیک

کلیوی داشته باشد. دیدن کریستال سیستین، استراویت و اسید

اوریک همیشه پاتولوژیک هستند.

کریستال اسید اوریک، سیستین و کلسیم اگزالات در ادرار اسیدی و

کریستال فسفات کلسیم و تریپل فسفات ( استراویت) در ادرار قلیایی

دیده می شوند. در اثر باقی ماندن ادرار در محیط اتاق کریستال های

اگزالات کلسیم در آن ایجاد می شود که اهمیت کلینیکی ندارد.

کریستال ها را می توان از روی شکل شان شناسایی کرد. کریستال

اگزالات به شکل دو هرم مربع القاعده که از قاعده به هم چسبیده اند

و کریستال استراویت مثل درب تابوت وکریستال سیستین به شکل

حلقه ۶ ضلعی بنزن و اسید اوریک به شکل کریستال های پهن با

اشکال گوناگون می باشد.

باکتری


ادرار طبیعی فاقد باکتری است و دیدن باکتری در ادرار آلوده نشده نشان

گر عفونت ادراری است. چون هر حجم hpf برابر20000/1 تا50000/1 میلی

لیتر است دیدن هر باکتری در hpf برابر ۲۰۰۰۰تا ۵۰۰۰۰ باکتری در هر

میلی لیتر است و دیدن ۵ باکتری برابر ۱۰۰۰۰۰ کلونی در کشت ادرار است.

باکتری های گرم منفی به صورت باسیل های گرم منفی، استرپتوکوک به

صورت رشته ای از کوکسی گرم مثبت و استافیلوکوک به صورت

دسته هایی از کوکسی گرم مثبت دیده می شود.

قارچ


شایع ترین قارچ سیستم ادراری کاندیدیاآلبیکنس است که حالت جوانه

زدن (budding) hyphae دارند. بیشتر در دیابت شیرین دیده می شوند

و در خانم ها با عفونت واژینال مونولیایی نیز به صورت آلودگی

ادرار موجود است.

پارازیت ها


تریکوموناس واژینالیس یک عامل شایع واژینیت در خانم ها است که گاهی

در یورترای مردان نیز دیده می شود، این پارازیت به شکل سلول بزرگ

با فلاژلی با حرکات تند دیده می شود.

برگه آزمایش کامل ادرار شامل اطلاعاتی است که هر کدام را به اختصار

توضیح می دهیم

Colour: دامنه تغییرات رنگ ادرار گسترده بوده و عمدتا وابسته به غلظتش

میباشد .رنگ ادرار از زرد کمرنگ ( Light yellow ) تا کهربایی

تیره ( Dark yellow ) متغیر است. بسیاری از داروها و مواد غذایی میتوانند

رنگ ادرار را تغییردهند.اما برخی رنگهامثل قرمز(در هماچوری یا

پورفیرینوری ) ، سیاه ( مثلا در آلکاپتونوری )،نارنجی ( بیلیروبینوری ) ،

سفید ( چرک فراوان ) و یا آبی تا سبز ( عفونت سودومونایی ) ممکن است

مهم باشند و با پیگیری دلیل آنها میتوان به تشخیصهای مهمی دست یافت .

Appearance ( ظاهر ادرار ): ادرار نرمال معمولا شفاف است اما ممکن است

به واسطه رسوب فسفاتها یا اوراتها، کدر((Turbid یا نیمه

کدر( semiturbid ) گردد. حضور گلبولهای سفید یا قرمز، اپی تلیالها

و باکتریها نیز در میزان خاصی میتوانند ادرار را کدر یا نیمه کدر کنند .

موکوس نیز می تواند نمای مه آلود ( cloudy) به ادرار بدهد.

وزن مخصوص ( specific gravity ):


شاخص غلظت مواد محلول در ادرار است که برای سنجش قدرت

تغلیظ و رقیق کردن کلیه ها به منظور حفظ و بقای هموستاز به کارمی رود.

حدود طبیعی آن برای ادرار راندوم 1/003تا 1/035و برای ادرار ۲۴

ساعته 1/015 تا 1/025است و چون یک نسبت است واحد هم ندارد.


SGادرار درطول شبانه روز متغیر است ( به دلیل متغیر بودن نوع غذا و

میزان مصرف مایعات در طول روز ) ، لذا SG ادرار راندوم خیلی مفید

نیست و بررسی SG ادرار ۲۴ ساعته پیشنهاد می شود.در هیدراتاسیون

شدید و دیابت بیمزه SG کاهش و در دیابت قندی ، دهیدراتاسیون و

اکلامپسی SG افزایش می یابد

PH: بین 8-4/6 متغیر بوده و معمولا حدود 6 و کمی اسیدی است.

برای پزشک این مهم است که PH ادرار را با اطلاعات دیگر ارتباط دهد .

مثلا در اسیدوز توبولار کلیوی بر خلاف اسیدوز سیستمیک PHادرار

بیش از ۶ خواهد ماند چون توبولهای کلیه قادر به ترشح کافی یون H+ نیستند .


Protein: حضور مقادیر زیاد پروتئین در ادرار می تواند یک علامت مهم بیماریهای

کلیوی باشد.اما در شرایط فیزیولوژیک وبدون بیماری مثل ورزش و تب هم

دفع پروتئین در ادرار افزایش می یابد.

دو مکانیسم اصلی که سبب پروتئینوری می شوند:a) صدمه گلومرولی و b)

اختلال در عمل بازجذب توبولها می باشند.پروتئینوری شدید،متوسط و خفیف

همگی در ارزیابی بیماری کلیوی از اهمیت ویژه ای برخوردارند (مثلا

درگلومرولونفریت،شدید در پره اکلامپسی،متوسط و در پیلونفریت نوع خفیف

قابل مشاهده است ).

Glucose: گلوکوزوری بطور معمول وقتی دیده می شود که میزان گلوکز

خون از حد آستانه کلیوی بیشتر باشد (>180mg/dl) .هرچند گاهی

بطور طبیعی آستانه کلیوی برخی افراد پایین تر از این هم می باشد.

دیابت شیرین، تزریق سرمهای قندی و مصرف یکباره و زیاد کربوهیدراتها

( گلوکوزوری گذرا) از دلایل گلوکوزوری هستند.

KetonAceton: اجسام کتونی درطی کاتابولیسم اسیدهای چرب ایجاد

می شوند.کتونوری به دنبال کتوزیس (افزایش کتونها در خون) حادث می شود.

وقتی شخص دچار کمبود مصرف قندها وکربوهیدراتها

(مثل روزه داری طولانی) یا دفع کربوهیدراتها از بدن وی افزایش می یابد

(مثلا در اسهال و استفراغهای شدید) یا سلولها قادر به دریافت و مصرف

کربوهیدرات نیستند(مثلا دیابت)، کتونها بدلیل مصرف چربیها و سوخت

ناقص آنها، در خون و ادرار افزایش می یابند.

Blood: هماچوری، وجود خون در ادرار است. گلبولهای قرمز می توانند

در شرایط فیزیولوژیک (مثل ورزش سنگین، تب و عادت ماهانه) و یا

پاتولوژیک(مثل التهاب حاد مثانه، تروما، زخمها، عفونتها، سرطانهای

کلیه یا مثانه، ضربه به کلیه ، انفارکتوس و گلومرولونفریت) در

ادرار ظاهر شوند.

Hemoglubin: هموگلوبینوری، حضور هموگلوبین در ادرار بدون حضور

RBC میباشد.اگر به هر دلیلی همولیز داخل عروقی در بیمار رخ دهد

( مثل آنمی همولیتیک دارویی، انگل مالاریا، ترانسفوزیون خونناسازگار،

سوختگیهای شدید، ورزشهای شدید مثل قدم روهای نظامیان روی

سنگفرشها، مارگزیدگی و…) هموگلوبین ِخارج شده از RBCها از کلیه ها

عبور کرده، وارد ادرار می شود.البته اگر درهماچوری، ادرار قلیایی باشد

یا SG آن پایین باشد (زیر ۱٫۰۰۷) RBC ها ممکن است در ادرار لیز شده

و هموگلوبین آنها در ادرار آزاد می شود.

Bilirubin & Urobilinogen: بیلی روبین کونژوگه(مستقیم) به دلیل محلول

بودن در آب میتواند از سد کلیه ها عبور کرده وارد ادرار شود

( نوع غیرکونژوگه در آب نامحلول است) لذادربیماریهایی که میزان

بیلیروبین کونژوگه افزایش می یابد (مثل انسداد مجاری صفراوی)

بیلی روبین در ادرار افزایش می یابد(دقت کنید که درنوزادان با بیلیروبین بالا،

بیلیروبینوری نداریم).در روده، بیلیروبین به ترکیبی به نام اوروبیلینوژن تبدیل

می شود که از طریق مدفوع دفع می گردد. ۱۰تا ۱۵درصد اوروبیلینوژن ِمدفوع ،

به خون بازجذب شده و از طریق ادرار دفع می گردد.اگر به هر دلیلی

انسدادی در مسیر بیلی روبین از کبد به صفرا یا از صفرا به روده رخ دهد

(مثل سرطان یا سنگها) بیلیروبین وارد مدفوع نشده،اوروبیلینوژنی هم

تولید نمی شود؛ لذا اوروبیلینوژن ادرار منفی می شود.اما اگر ساخت

بیلیروبین افزایش یابد و به مدفوع راه یابد (مثل یرقان همولیتیک یا هپاتیت)

اوروبیلینوژن ادرار نیز افزایش خواهد یافت.

Nitrit: اگر در ادرار، باکتری به میزان متوسط و بیشتر حضور داشته باشد

و آن باکتری از احیاکنندگان نیترات به نیتریت باشد ،نیتریت ادرار

مثبت خواهد شد.

WBC: گلبولهای سفید می توانند از هر جایی (بین گلومرول تا میزراه)

به ادرار راه یابند . حداکثرمیزان نرمال لوکوسیتها در ادرار ۲ عدد در هر فیلد

میکروسکوپی میتواند باشد.افزایش لوکوسیتهای ادرار وابسته به یک پروسه

التهابی در مجاری ادرار(مثل عفونتها، نفریتها، آزردگیهای مثانه، میزنای

و یا پیشابراه) و یا مجاورت آن(مثل آپاندیسیت یا پانکراتیت) می باشد.

وجود سیلندرهای (cast) گلبول سفید می توانند شاهدی بر کلیوی بودن

منشأ WBC های ادرار باشند.در یک ادرار قلیایی و هیپوتونیک میزان

WBCادرار درعرض یک ساعت، ۵۰درصد کاهش می یابد(اهمیت ارسال

به موقع و انجام به موقع آزمایش U/A).تجمع لوکوسیتی (WBC clamp)

قویاً مطرح کننده عفونتهای حاد و یا التهاب مثانه یا میزراه است.

RBC: گلبولهای قرمز می توانند از هر جایی (بین گلومرول تا میزراه)

به ادرار راه یابند.بطور نرمال گلبول قرمز در ادرار یافت نمی شود هر چند

وجود ۱تا۲ گلبول سرخ در هر فیلد میکروسکوپی معمولا غیر طبیعی نیست.

در سنگهای ادراری ، عفونتهای شدید، سرطانها و نیز عادت ماهیانه،

RBCها در ادرار ظاهر می شوند.

Epithelial cells: انواع مختلف سلولهای اپیتلیال (سلولهای توبولار کلیوی،

ترانزیشنال و اسکواموس) در ادرار قابل مشاهده اند.افتراق بین این سلولها

بسیار مشکل است اما مهمترین ِ آنها سلولهای توبولار کلیوی هستند

که ازدیاد آنها در ادرار می تواند آسیب به کلیه و لگنچه را مطرح سازد .

کلاً حضور تعداد اندکی سلول اپی تلیال (بخصوص پوششی و ترانزیشنال)

درحد ۴-۳ عدد در هر فیلد میکروسکوپی نرمال است و افزایش قابل

توجه آنها می تواند نشان از التهاب ناحیه ای از دستگاه ادراری باشد.

Mucus: رشته های موکوس که به شکل رشته هایی دراز و موجدار و یا

توده ای در ادرار قابل مشاهده اند،به میزان کم در ادرار طبیعی بوده ولی

مقادیر زیاد آن در التهابات و دستکاریهای دستگاه ادراری دیده می شوند.

Bacteria: بطور طبیعی ادرار ِ کلیه ها و مثانه عاری از باکتری بوده ولی

امکان دارد آلودگی با باکتریهای موجود در پیشابراه یا واژن یا سایر منابع

خارجی اتفاق بیافتد. حضور مقدار بالای باکتری در ادرار بخصوص در حضور

تعداد قابل توجه WBCدر ادرار مؤید حضور یک عفونت ادراری است.

Cast (سیلندرها): سیلندرها در مجاری لوله های کلیوی شکل میگیرند

و بدلیل اینکه در مجراها بشکل قالب لوله ها در می آیند به این نام

(سیلندر= استوانه) خوانده می شوند . مجاری کلیوی، موکوپروتئینی به

نام تام هورسفال ترشح می کنند که ماده بنیادی سیلندرهاست.در صورت

توقف ادرار (کاهش چشمگیر در جریان ادرار) یا غلظت بالای مواد

حل شده و وجود محتویات پروتئینی در ادرار،کَستها می توانند در لوله های

دیستال و مجاری جمع کننده ادرار شکل بگیرند.سیلندرها همیشه

منشأ کلیوی دارند و معرفهای بسیار مهم بیماریهای کلیوی هستند

و بر اساس ظاهر و محتویات سلولی که در درونشان قرار می گیرند

طبقه بندی می شوند

(مثلا Leukocyte cast و یا Granular cast ویاCrystalin cast و … ).

به سیلندری که هیچ محتویات سلولی یا غیرسلولی ندارد

Hyalin(شفاف) گویند که میتواند در ادرارهای نرمال به میزان بسیار کمی

دیده شود.در انواع نفریتها وآسیبهای کلیوی و نیزدر پره -اکلامپسی

Castها در ادرار ظاهر می شوند و معمولاپروتئین چنین ادرارهایی

مثبت است.

Crystal: کریستالهای ادرار معمولا در ادرار تازه دیده نمی شوند

ولی پس از مدتی ماندن در آزمایشگاه قابل مشاهده می شوند.

بدین معنا که اگر ادرار با یک ترکیب خاص قابل کریستالیزاسیون اشباع

شده باشد یا خواص حلالیتی آنها تغییر نماید تشکیل می شوند.

در برخی موارد این کریستالها در کلیه یا مجاری ادراری شکل می گیرند

( منجر به تشکیل سنگها). معمولا اغلب کریستالهای ادراری قابل

اهمیت نیستند ( مثل کلسیم اگزالات، انواع اورات و فسفات ،

اسید اوریک و… که الزاماً دلیل بر یک بیماری خاص نبوده ولی

می توانند در برخی بیماریها افزایش یابند.اما کریستالهایی چون تیروزین ،

لوسین ،سیستئین و سولفانامیدها مهم و شاخص مهمی در

بیماریهای کبدی، سیستینوز و ایجاد صدمات کلیوی می باشند.


FBS قند خون ناشتا

PKU اسید فنیل پیروویک در ادرار

Urine بطور کلی آزمایشات مربوط به ادرار هستند که البته بنا به درخواست

همراه یک مورد دیگر ممکنه آمده باشد مثلا Urine Homocystine

2hpp مقدار گلوکز دوساعت بعد از صبحانه

Urea اوره خون و یا ادرار

BUN Blood urea nitrogen نیتروژن اوره ( آنزیم کلیوی )

U.A اوریک اسید خون یا ادرار

T.G تری گلیسرید

HDL لیپوپرتئین با دانسیته بالا

LDL لیپو پرتیئن با دانسیته پایین . کلسترول بد

NA اندازه گیری سدیم خون یا ادرار

K اندازه گیری پتاسیم

Ca اندازه گیری کلسیم ( fe و li و بقیه عناصر هم به همین ترتیب هستند )

RBC گلبولهای قرمز

WBC گلبولهای سفید خون

TIBC اندازگیری ظرفیت اتصال آهن

SGOT آنزیم کبدی – اسپارتات آمینوترانسفراز-سرم گلوتامیک

اگزالواستیک ترانس آمیناز

SGPT آنزیم کبدی – آلانین آمینوترنسفراز گلوتامیک-پیروویک ترانس آمیناز

ALP آنزیم کبدی – الکالن فسفاتاز قلیایی (ALP) الکالین

ACP اسید فسفاتاز

تیروتوپین TSH , تیری یدو تیروئین T3 , تیروکسین T4 هورمون های تیروئید

OB خون مخفی در مدفوع

Stool/E وجود انگل در مدفوع

SEMEN آزمایش اسپرم . اسپرموگرام

PCT تست بعد از مقاربت

FSH آزمایشات هورمونی فولیکول استیمولیتینگ

LH آزمایشات هورمونی لوتئیزین

T تستوسترون

PTH پارا تیروئید

Beta – HCG آزمایش خون بارداری

PSA آزمایشات پروستات

C.B.C آزمایشات روتین خون شامل هموگلوبین-Hb هماتوکریت-Hct شمارش

گلبول قرمز و سفید و پلاکت-شمارش اریتروسیت-شمارش

ترومبوسیت-اندیسهای سلولی- دیفرانسیاسیون

صبح آزمایش خون بدهید


انجام آزمایش خون یکی از ساده‌ترین روش‌های آزمایش است.

با پیشرفت تکنولوژی و وجود دستگاه‌های جدید معمولا پس از چند دقیقه

می توان پاسخ این آزمایش را دریافت کرد.

برای انجام این آزمایش حدود 5 تا 7 میلی‌لیتر از خون وریدی لازم است

که معمولا آن را در یک لوله آزمایش که با ماده ضد انعقاد خون پوشیده

شده است جمع آوری می کنند. برای حل شدن بهتر ماده ضد انعقاد با

خون موقع‌ خون گیری و کمی بعد از آن لوله را تکان می دهند.

در طی انجام آزمایش باید از هر اتفاقی که موجب تخریب سلول های خونی

می شود جلوگیری کرد.بعد از انجام آزمایش باید مدتی روی محل خون گیری

فشار وارد کرد تا خون بند بیاید.

در موارد کم خونی شدید هم خون گیری برای انجام آزمایش خون مشکلی

ایجاد نمی کند.

برای کسانی که ترس از سوزن و یا دیدن خون دارند باید تمهیدات ویژه در

نظر گرفته شود. به غیر از اجزای اصلی آزمایش خون مثل مقادیر پلاکت،

گلبول سفید و قرمز، هموگلوبین، مقیاس های دیگری مثل

MCV و MCH و MCHC وجود دارند که همه مربوط به گلبول قرمز و اندازه،

شکل و مقدار هموگلوبین آن هستند. مقادیر متفاوت هر کدام از اینها

می تواند نشان دهنده نوع خاصی از کم خونی باشد.

بهترین زمان برای انجام آزمایش خون صبح و در شرایط طبیعی بدن است.

استرس، فعالیت شدید و یا خون ریزی حاد می تواند نتایج را کمی تغییر دهد.

[ ۱۳٩٤/۱/۳۱ ] [ ۱٠:۳۳ ‎ب.ظ ] [ محسن احمدی ]

[ نظرات () ]