طب و طبیب

سلامت بدن و روان ، زیبایی پوست و مو

روش خواندن برگه‌های آزمایش پزشکی

لوله های آزمایش خون

روش خواندن برگه های

آزمایش پزشکی

 

خیلی از افراد پس از انجام آزمایشهای

پزشکی و دریافت برگه نتایج، علاقه مندند

پیش از بازگشت نزد پزشکشان برای مطلع

شدن از معنا و مفهوم اعداد و حروف

اختصاری متعدد و ظاهراً عجیب و غریب،

بدانند که حداقل برخی از این حروف و اعداد

به چه امری اشاره دارد. این نوشتار راهنمای

کمابیش طولانی ای از توضیحات مرتبط در

همین زمینه است.

اگر چه امروزه آزمایش های بسیار دقیقی وجود دارند که می توانند مقدار

میکروسکوپی جزیی ترین اجزای روی سلول های سرطانی را هم در بدن

اندازه بگیرند و یا هر لحظه عناصر پروتئینی یا شیمیایی جدیدی معرفی

می شوند که اندازه گیری آنها در خون یا دیگر مایعات بدن می تواند به

پزشکان در تشخیص بیماریها کمک کند اما برای اغلب مردم و همچنین

بسیاری از پزشکان، کلمه «آزمایش‌» یادآور آزمایش کامل خون، یعنی

همان آزمایش معروفی است که تعداد سلول های اصلی خون طی آن

اندازه‌گیری می‌شود.

آزمایش خون یا CBC که مخفف جمله انگلیسی «شمارش کامل خون» است،

یکی از ابتدایی ترین و در عین حال اصلی ترین آزمایشاتی است که می تواند

زمینه تشخیص بسیاری از بیماریها و از آن مهم‌تر، بیانگر شرایط کلی

و حیاتی بدن باشد.


انواع آزمایشات

آزمایشات روتین شامل:


الف-آزمایش خون:

CBC_FBS_BS_Hb-HCT_PLT-PT-PTT-Cholestrol_Fb-Cr- BUN-Na- K-Ca-LDL-HDL-

ب- آزمایش ادرار: UA-UC

ج-آزمایش مدفوع: گایاگ و کشت مدفوع

سایر آزمایشات غیر روتین است و در مورد بیماران خاص استفاده

می شود شامل:

د- آزمایش مغز نخاع

و-آزمایش خلط

ه- آزمایش کشت تراشه

ی- سایر آزمایشات

حروف اختصاری در هر آزمایش

FBS قند خون ناشتا

MCHC غلظت متوسط همو گلوبین

WBC شمارش گلبول های سفید

RBC شمارش گلبول های قرمز

HB همو گلوبین

HC هماتو کریت( درصد گلبول های قرمز در خون )

HCV حجم متوسط گلبول های قرمز

HCH مقدار متوسط همو گلوبین در گلبول های قرمز

R.D.W ضریب تغییرات اندازه گیری گلبول های قرمز

PLT شمارش پلاکت ها

PTE در صد پلاکت ها

MPV حجم متوسط پلاکت ها

MCH وزن متوسط هموگلوبین

MCV حجم متوسط هموگلوبین

M/E نسبت سلول های زاینده گلبول سفید به قرمز

RDW پهنای گلبول قرمز در منحنی

UA تجزیه کامل ادرار ( PH،رنگ ،بو،توده های متراکم )

TGs تری گلیسیرید ( چربی که باعث رسوب در رگ هاو عروق می شود )

HCG تست حاملگی

FSB آزمایش قند خون


توضیحات آزمایش خون:

مرحله آزمایش خون

 



 

 

 

 

 

 

 

VLDL: مخفف و مختصر شده VERY LOW DENSITY LIPOPROTEIN است

که از دسته خانواده لیپوپروتین ها محسوب میشود

(شیلومیکرون –HDL- LDL) . شیلومیکرون چربی های غذایی را در خون

حمل و نقل میکند درحالی که VLDL چربی های داخلی مخصوصا کلسترول را .

CHYLOMICRONES: شیلومیکرون ذراتی است حاوی پروتئین و چربی که

در واقع چربی های غذایی را از روده به کبد و عضلات و قلب منتقل میکند

و عمدتا حاوی تریگلیسرید میباشند


BILIRUBIN: ماده ای است که از کاتابولیسم هم HEME زنجیره گلوبین

به وجود میاید . چنانچه این ماده در خون زیاد شود یرقان یا زردی به

وجود میاید. یرقان میتواند به چند علت به وجود آید یا ناشی از همولیز

شدید گلبولهای سرخ باشد یا ناشی از نقص های انزیمهای کبدی باشد

 و یا ناشی از انسداد باشد.

HBA1C: در گلبولهای سرخ انواع مختلفی از هموگلوبین ها وجود دارد

که بیشترین غلظت را در افراد بالغ هموگلوبین نوع A تشکیل میدهد اما

مقدار کمی از این نوع توسط کربوهیدراتها گلیکوزیله میشود که به آن

HBA1C میگویند این نوع از هموگلوبین در افراد دیابتیک غلظت بیشتری

دارد و در واقع نشان دهنده میزان قند خون این افراد طی دو سه ماه

گذشته میباشد.

RETIC: مخفف و مختصر شده reticolocyte است که از دسته سلول های

سرخ خون بحساب میاید . بدلیل نابالغ بودن در رنگ امیزی حیاتی شبکه هایی

از رشته های ریبوزومی در آن مشاهده میشود . این سلول ها از نظر اندازه بزرگ

هستند. حضور این سلولها درخون رابطه مستقیم با فعالیت خونسازی

مغز استخوان دارد. تعیین درصد این سلو لها درخون جهت براورد

میزان خونسازی موثر است.

PBS: مخفف و مختصر شده برای peripheral blood smear می باشد

که منظور از آن مشاهده اسمیر خون محیطی است . و گزارش اشکال

غیر طبیعی و اندازه های غیر طبیعی از گلبولهای سرخ خون محیطی است.

Diff: مخفف و مختصر شده differential است که منظور از آن تعیین درصد

گلبولهای سفید خون بصورت چشمی است .در این ازمایش

تعداد ۱۰۰ تا ۲۰۰ عدد گلبول سفید بطور چشمی شمارش میشود

و در صد عدد انواع مختلف سلول های سفید خون گزارش میگردد.

عمدتا در عفونتهای میکروبی نوتروفیل ها درصد بالایی پیدا میکنند

و در عفونتهای ویروسی عمدتا درصد لنفوسیتها افزایش پیدا میکند.

G6PD: مخفف و مختصر شده

برای glucose 6 phosphate dehydrogenase است

که یک نوع انزیم درونسلولی است که در گلبولهای سرخ هم یافت میشود

این انزیم در گلبولهای سرخ یک انزیم کلیدی جهت حفظ غشای گلبولهای

سرخ محسوب میشود چنانچه این انزیم کمبود و یا نایاب باشد همولیز

گلبولهای سرخ خود بخود رخ میدهد و فرد دچار انمی ناشی از

همولیز خواهد شد.


BUN: مخفف و مختصر شده BLOOD UREA NITROGEN است سنجش

این پارامتر سرمی برای ارزیابی عملکرد کلیه بسیار مفید است . اوره یک

محصول فرعی است که از متابولیسم پروتئین ها در کبد تولید می شود

و در واقع ضایعات ناشی از مصرف پروتئین ها بصورت اوره از کلیه ها دفع

میگردد بنابراین شاخص خوبی جهت بررسی عملکرد کلیه میباشد.

Cr: مخفف و مختصر شده CREATININE است این جسم آلی در بدن از

ماده ای به نام کراتین فسفات حاصل میشود که در عضلات تولید میگردد .

مقدار این جسم در بدن افراد مختلف بستگی متناسب با توده عضلانی

فرد دارد مثلا در نوزادان کمتر و در مردان بالغ با توده عضلانی زیاد بیشتر.

از این تست به کمک تست BUN جهت عملکرد کلیه استفاده میشود.

AST: مخفف و مختصر شده ASPARTATAE TRANSAMINASE است .

که یک آنزیم بوده و در بدن در بافتهای مختلف وجود دارد به عنوان مثال

این انزیم در کبد – قلب – گلبولهای سرخ و .. وجود دارد. بالا بودن این انزیم

در مقادیر غیر طبیعی نشانگر حضور بیماری در فرد است مانند همولیز

درون عروقی – آسیبهای کبدی ناشی از هپاتیت و یا کبد چرب – آسیبهای قلبی.

ALT: مخفف و مختصر شده ALANINE TRANSAMINASE است

همانند AST یک انزیم محسوب میشود که در همان بافتهایی که AST وجود

داد این انزیم نیز حضور دارد و مقادیر بالا ی این انزیم مرتبط است با همان

بیماری های که در مورد AST بیان شد.

PRO: مخفف و مختصر شده PROTEIN است . این تست جهت اندازه گیری

کل پروتئین های سرمی بکارگرفته میشود . از آنجایی که در سرم تعداد متنوعی

پروتئین وجود دارد و هر کدام مرتبط با بیمارهای خاصی است لذا جهت تعیین

نوع پروتئین مذکور میبایست تست دیگری به نام پروتئین الکتروفورز انجام گردد

تا مشخص گردد که افزایش یا کاهش مربوط به کدام نوع پروتئین سرمی است.


MCH: مخفف و مختصر شده MEAN CORPOSCULAR OF HEMOGLOBIN است

و بیانگر میزان متوسط هموگلوبین در هر سلول است.براساس واحد

پیکوگرم بیان میشود.

MCHC: مخفف و مختصرشده

برایMEAN CORPOSCULAR HEMOGLOBIN CONCENTRATION است

و بیانگر میزان غلظت متوسط هموگلوبین در سلول قرمز است. این

اندکس گلبول سرخ با میزان رنگدانه هموگلوبین مرتبط است و به اصطلاح

گلبول سرخ را هایپرکروم و یا هیپوکروم می گویند.

RDW: مخفف و مختصر شده

برای RED BLOOD CELL DITRIBUTION WIDTH است .

اندازه این عبارت نشاندهنده میزان یکنواختی و یا عدم یکنواختی اندازه

گلبولهای سرخ خون است. که هر چه این عدد کمتر باشد به معنی

آنست که گلبولهای سرخ خون یکدست تر است از نظر اندازه و برعکس

اگر این عدد بزرگتر باشد نشانه عدم یک دست بودن گلبولهای سرخ خون

است و مرتبط با بعضی بیماری ها ست. برای شک به آنیزوسایتوزیس و

پویکیلوسایتوزیس می توانید به سراغ این اندکس گلبول سرخ بروید.

Lym: مخفف و مختصر شده برای کلمه LYMPHOCYTE است که از نظر

تعداد از گلبولهای سفید مهم خون میباشد و کاهش یا افزایش در میزان

این سلول خونی هم مرتبط با بیماری های غالبا ویروسی است اگرچه

با بیماری های دیگری نیز مرتبط است.

NEU: مخفف و مختصر شده برای کلمه NEUTROPHIL است که از دیگر

گلبولهای سفید مهم خون است و افزایش و کاهش در تعداد آن مرتبط

با بیماری های غالبا عفونی و باکتریایی می باشد اگرچه با بیماریهای

دیگری نیز ارتباط دارد.

CBC: مخفف CELL BLOOD COUNT است و اشاره به شمارش واندازه

گیری تمام مقادیر قابل اندازه گیری و قابل محاسبه خون دارد .که

شاملWBC – RBC – HCT-HGB-PLT-MCH-MCV-MCHC-MPV-RDW-……. دارد.

WBC: مخفف WHITE BLOOD CELL است و اشاره به تعداد و شمارش

سلولهای سفید خون دارد که شامل نوتروفیل – منوسیت – لنفوسیت

– بازوفیل – ائوزینوفیل می شود.

RBC: مخفف RED BLOOD CELL است و منظور از آن تعداد گلبولهای

قرمز خون می باشد.

HGB: مخفف HEMOGLOBIN است و منظور از آن میزان رنگدانه خون

انسان است که مقدار آن در خون نشاندهنده کم خونی یا پرخونی و

یا طبیعی بودن خون فرد است . PLT: مخفف PLATELET بوده و به تعدا

د سلول هایی به نام پلاکت در خون اشاره دارد. این سلول های در انعقاد

خون نقش دارند. و تعداد آنها مرتبط با بیماریهای انعقادی خون می باشد.

HCT: مخفف HEMATOCRIT می باشد و بیانگر نسبت حجم سلولی خون

و بخش مایع خون می باشد.

MCV: مخفف MEAN CORPOSCULAR VOLUME است و به میانگین حجم

گلبولهای سرخ خون اشاره دارد.

[ ۱۳٩٤/۱/۳۱ ] [ ۱۱:۱٢ ‎ب.ظ ] [ محسن احمدی ]

[ نظرات () ]